Башында бул программа дүйнөдөгү эң бийик чокусундагы таштандын маселесин чечүүгө жардам берет деп күтүлгөн, ал жерде болжол менен 50 тонна калдыктар жыйналган. Бирок, 11 жылдан кийин, чиновниктер программа токтотулушу керектигин белгилешти, анткени ал көрүнүктүү натыйжаларды берген жок жана таштандар жыйнала берди.
BBCге берген маегинде Непалдын туризм департаментинин жетекчиси Химал Гаутам таштанды маселеси жоголгон жок, тескерисинче, депозит системасы «административдик жүк» болуп калганын айтты. Анын айтымында, альпинисттердин көбү депозиттерин кайтарып алышты, бирок бул маселенин чечилишине жардам берген жок, анткени көптөгөн калдыктар төмөнкү лагерлерде калды, ал эми жогорку аймактар булгап калды.
Сагарматха улуттук паркындагы булганууну көзөмөлдөө комитетинин жетекчиси Цхеринг Шерпа альпинисттер адатта кислород баллондорун гана түшүрүп, палаткалар жана тамак-аштын оопактары ошол жерде кала берерин белгиледи. Орточо алганда, ар бир альпинист акклиматизация процессинде 12 кг калдыктарды калтырат, бул процесс алты жумага созулат.
Регионалдык бийликтери контролдун жоктугун негизги кыйынчылык катары белгилешет. Шерпанын айтымында, текшерүүлөр Кхумбу мөңгүсүнүн үстүндөгү текшерүү пунктунда гана жүргүзүлөт, ал эми калган аймактар көзөмөлсүз калат.
Жаңы система киргизүү менен абалды жакшыртууга үмүттөнүп, Непалдын бийликтери таштандыларды тазалоо үчүн кайтарылбай турган жыйымдарды киргизүүнү пландаштырууда, бул акча лагер №2деги контролду уюштурууга жана альпинисттер таштандарын алып кетишин көзөмөлдөгөн тоо рейнджерлеринин каржылоосуна жумшалат.
Жаңы жыйымдын өлчөмү мурунку коюлган депозитке тең, 4000 долларды түзөт жана парламент тарабынан бекитилгенден кийин күчүнө кирет. Жергиликтүү шерпалар мурдагы системада өзгөртүүлөрдү талап кылышууда.
Пасанг Ламу муниципалитетинин башчысы Мингма Шерпа альпинисттер таштандылар үчүн жазаланган учурлар болгон эмес, бул депозит системасынын натыйжалуулугуна шек туудурганын белгиледи. Ал кайтарылбай турган жыйымдын жаңы схемасы таштандарды тазалоо үчүн фонд түзүүгө жардам берет деп үмүттөнөт.
Эвересттеги калдыктар саны боюнча суроо ачык бойдон калууда, бирок ал жерде көптөгөн калдыктар бар экендиги болжолдонууда, анын ичинде төмөнкү температурадан улам чирибеген адамдын экскременттери. Ар жылы альпинисттердин жана алардын жардамчы персоналынын саны өсүүдө, бул экологиялык абал боюнча көбүрөөк кооптонууларды жаратат.
