Мамлекеттик соттук актылар реестри боюнча, күнөөлүүлөрдүн бири экстремисттик «Хизб ут-Тахрир аль-Ислами» уюмуна тиешелүү материалдарды таратууда айыпталган, бул уюм Кыргызстанда тыюу салынган.
Иштин материалдарында 2021-жылы М.М.А., М.М.С. жана алардын шериги М.У. (азыркы учурда издөөгө алынган) акчаны алдап жана ишенимди пайдалануу жолу менен уурдоого макулдашканы көрсөтүлгөн. Алар жабырлануучу И.Р.ны Кытай юанына алмаштыруу убадасы менен М.У.нун электрондук капчыгына доллар түрүндө чоң суммадагы акчаларды которууга көндүрүшкөн. Натыйжада И.Р. 437 200 доллар (чейин 36,9 млн сом) өлчөмүндө чыгым тартса, экинчи жабырлануучу М.С. 364 000 доллар (чейин 30,7 млн сом) чыгым тарткан. Жалпы которуулар 801 200 долларды түзүп, азырынча кайтарылган жок.
Ошондой эле М.М.А.нын телефонунда экстремисттик уюмга таандык деп экспертизадан өткөн электрондук китептер жана материалдар табылган. Соттук экспертиза бул материалдардын экстремисттик табиятын тастыктады.
Первомай райондук соту М.М.А.га 5 жыл 6 ай эркинен ажыратуу жана мүлкүн конфискациялоо, ал эми М.М.С.га 5 жыл эркинен ажыратуу менен ушундай эле чараны белгиледи. Эки күнөөлүү да белгилүү бир мөөнөткө экономикалык ишмердүүлүк менен алектенүү укугунан ажыратылды.
Жабырлануучулар И.Р. жана М.С. Бишкек шаардык сотуна апелляция менен кайрылышып, уурулуктун ири көлөмүн жана өкүмдүн жетишсиз катуулугун эске алып, катуу жаза жана чыгымдын толук кайтарылышын талап кылышты.
Күнөөлүүлөр жана алардын коргоочулары алдамчылык боюнча күнөөсүз экенин айтып, И.Р.га М.У. менен байланышууга жардам берүүгө аракет кылышканын, өздөрү болсо анын тараптан кордукка кабылганын билдиришти.
Алардын айтымында, акчаны кайтаруу боюнча жазылган жазуулар мыйзамсыз кармалган учурда басым менен жазылган.
Биринчи күнөөлүүнүн билдирүүсү
Апелляциялык соттун угушунда М.М.А. мурда берген көрсөтмөлөрүн тастыктап, жабырлануучу И.Р. Россияга барып, М.У. менен жолукканын, бирок күнөөлүүлөрдүн алар менен тааныш эмес экенин кошумчалады. М.М.А.нын айтымында, алар М.У. менен курулуш тармагында иштешкен, ал эми И.Р. менен М.У. валюталык операциялар менен алектенишкен жана бири-бирине каршы конфликтке барышкан.
Акчаны кайтарып бере албагандан кийин, И.Р. М.М.А. жана М.М.С.дан акчаны талап кыла баштаган, «М.У. — сиздин өнөктөшүңүз» деп айткан, андан кийин аларды физикалык күч колдонуп, туткундап, жазууларды жаздырууга мажбурлашкан.
Күнөөлүүнүн айтымында, алар туткунга 15 жана 28 күн болгон. Бул убакытта алар Санкт-Петербургда болгон М.У. менен байланышып, анын кесепетинен туткунга алынганын айтып беришкен. Бул телефонго далил катары жазылып алынган.
Мындан тышкары, аларды акчаны кайтаруу боюнча жазууларды жазууга мажбурлашкан, ал эми жазууда көрсөтүлгөн дата туура эмес болгон, анткени ал мурда коюлган.
Күнөөлүү ошондой эле жабырлануучу И.Р. белгисиз адамдардын тобун жалдап, аны Бишкекке алып келгенин, ал жерде чайханада акча кайтаруу боюнча жазуу жазууга мажбур болгонун, андан кийин кайра Аксыга алып кеткенин билдирет.
Бул иш боюнча кылмыш иши козголгон, И.Р. жана бир нече башка адамдар мыйзамсыз эркинен ажыратуу боюнча жоопкерчиликке тартылган. Азыркы учурда И.Р. соттолуп, пробациялык контролдо турат.
М.М.А. жалган айыптоо боюнча 1 жыл 7 айдан бери камакта экенин билдирет. Т.А.нын кайрылуусунан кийин М.У. байланышып, акчаны алганын мойнуна алган. Жабырлануучуларды гана уулу алар жашаган үйдү берүү сунушу менен бошотушкан.
М.У. азыркы учурда издөөгө алынган, жана күнөөлүү аны актоону суранып жатат. Экстремисттик материалдарды таратууда М.М.А. күнөөсүн мойнуна алып, аларды таратууга тыюу салынганын билбегенин түшүндүрдү.
Экинчи күнөөлүүнүн билдирүүсү
Апелляциялык соттун жыйынында М.М.С. мурдагы көрсөтмөлөрүн тастыктап, И.Р. да Россияга барып, М.У. менен таанышканын, бирок өзү күнөөлүүнү аны менен тааныштырбаганын кошумчалады. Ал М.У. менен курулуш тармагында кызматташкан, ал эми И.Р. менен М.У. өз алдынча иштешкен.
М.М.С.нын айтымында, акчаны кайтарып бере албаган И.Р. күнөөлүүлөрдөн акчаны талап кыла баштаган, «М.У. — сиздин өнөктөшүңүз» деп билдирген. Ошол эле учурда ал сүйлөшүүлөрдө катышкан эмес жана кепил болуп чыккан эмес, акчаны И.Р. түздөн-түз М.У.га Санкт-Петербургга которгон. Ал ошондой эле И.Р. тарабынан акчаны которуу тууралуу эч нерсе билбегенин айтты.
М.М.С. жалган айыптоо боюнча 1 жыл 7 айдан бери камакта экенин дагы билдирет. Ал А. менен пресс-конференцияда байланышкан, андан кийин М.У. акчаны алганын мойнуна алган.
М.М.С.нын айтымында, жабырлануучулар көрсөтүп жаткан жазуу мыйзамсыз кармалып, күч колдонуу менен алынган.
И.Р. белгисиз адамдарды жалдап, эки күнөөлүүнү туткунга алган: бири 15 күн, экинчиси 28 күн туткунга алынган. Бул убакытта алар Санкт-Петербургда болгон М.У.га телефон чалып, «Акчаны кайтар, биз сенин кесепетинен туткунга алындык» деп айтышкан. Бул сөздөр жазылып, далил катары кызмат кылат.
Мындан тышкары, жазууда туура эмес дата көрсөтүлгөн.
Күнөөлүүнүн айтымында, Өзбекстанда үй берүүгө убада бергенден кийин, туткундардын бири 15 күндөн кийин бошотулган, бирок үй берилген жок. ГКНБга акчаны алган адам кайтаруусу керек деген талап менен арыз берилген.
Туткундарды кармоо фактысы боюнча кылмыш иши козголгон, И.Р. жана бир нече башка адамдар соттолгон. Азыркы учурда И.Р. пробациялык контролдо, ал эми М.У. издөөгө алынган.
Жогоруда айтылгандарга таянып, күнөөлүүлөрдү актоону суранышат.
Иштин материалдарын изилдеп, тараптарды угуп, апелляциялык коллегия күнөөлүүлөрдүн күнөөсү далилденген деген жыйынтыкка келип, өкүмдү өзгөртүүсүз калтырды. Жабырлануучуларга чыгымдын кайтарылышы да өзгөртүүсүз калды.
М.У. издөөгө алынган, тергөө уланууда.
