2026-жылдын 1-сентябрынан баштап Узбекистанда президент Шавкат Мирзиёевдин жаңы жарлыгы күчүнө кирет, ал билим берүү, медицина жана социалдык мекемелердин кызматкерлерине административдик жоопкерчилик киргизет. Бул чара, жашы жете элек балдарга карата зомбулук фактылары тууралуу маалымат бербеген кызматкерлерге тиешелүү. «2026–2030-жылдарга балдарды бардык зомбулуктардын формаларынан коргоо стратегиясын бекитүү жөнүндө» жарлык 24-декабрда жарыяланды.
Документке ылайык, талаптар бардык профилдик уюмдардын кызматкерлерине, алардын уюштуруу-укуктук формасына карабастан, таралат. Бул мамлекеттик жана жеке мектептер, клиникалар жана социалдык кызматтар жаңы санкцияларга дуушар болорун билдирет. Жарлыктын алкагында Ички иштер министрлигине, Башкы прокуратурага жана Юстиция министрлигине үч айдын ичинде мыйзамга зарыл өзгөртүүлөрдү иштеп чыгуу тапшырмасы берилет.
Мындан тышкары, көрсөтүлгөн күндөн тартып зомбулукка кабылган же күбө болгон балдар үчүн мамлекеттик бюджеттин эсебинен акысыз юридикалык жардам көрсөтүлөт. Эгер зомбулук баланын туугандары же мыйзамдуу өкүлдөрү менен байланыштуу болсо, камкордук жана попечительство органдары соттук териштирүүнүн бардык этаптарында катышууга милдеттүү болот.
Жашы жете элек балдардын укуктарын коргоо үчүн алардын алдын ала көрсөтмөлөрүнүн видеотасмасын жазып алуу милдеттүү болот, бул кайрадан суракка алуу жана жабыркагандардын психологиялык травматизациялануу коркунучун азайтууга жардам берет. Балдар менен сексуалдык мүнөздөгү кылмыштарга шектүүлөрдүн ортосундагы бетме-бет сүйлөшүүлөр атайын тергөөчү, прокурор же соттун чечими менен гана өткөрүлөт.
2026-жылдын апрель айына чейин «Цифрдык өкмөт» системасы жана «112» тез жардам кызматы менен интеграцияланган Бирдиктүү электрондук платформаны ишке киргизүү пландалууда. Бул платформа коргоого муктаж балдар жөнүндө, ошондой эле зомбулукка жакын адамдар жөнүндө маалыматтарды чогултат. Ал бирдиктүү статистикалык эсепти камсыз кылып, мамлекеттик органдардын зомбулук тууралуу ар бир билдирүүгө реакциясын көзөмөлдөөгө мүмкүндүк берет.
Коомдук тартипти коргоо органдарынын кызматкерлеринин квалификациясын жогорулатуу максатында 2026-жылдын февраль айынан баштап балдарга карата зомбулук боюнча иштерге адистешкен тергөөчүлөр, прокурорлор, судьялар жана адвокаттар үчүн кыска мөөнөттүү курстар уюштурулат.
