Негизги өзгөртүүлөр
Сунушталган документте кепилденген минималдуу кирешени (КМК) 1 000 сомдон 1 500 сомго чейин жогорулатуу жана муктаждык критерийлерин катаалдаштыруу каралган. "Бул чаралар чындап муктаж үй-бүлөлөрдү натыйжалуу колдоого жардам берет жана негизсиз жөлөкпул алгандарды азайтат", - деп айтылат түшүндүрмө жазууда.2025-жылы "Үй-бүлөгө көмөк" программасы боюнча төлөмдөргө 3,2 миллиард сомдон ашык каражат бөлүнгөн, жана 162 миңден ашык адам жөлөкпул алган. Бирок, формалдуу эмес жумушсуздук деңгээли (63% дан ашык) жөлөкпулдун бай үй-бүлөлөргө көп берилүүсүнө алып келет, ал эми чындап муктаждар колдоо албастан калышат.
Токтом долбооруна ылайык, жөлөкпулга укукту аныктоо үчүн жаңы катуу талаптар киргизилет:
- автомобилдин жашы - эми 15 жаштан жогорку автомобилдер гана эсепке алынат (мурун - 20 жаш). Эгер транспорт каражаты 15 жашка толбогон болсо, жөлөкпул берилбейт;
- кичине мүйүздүү малдын саны - үй-бүлөнүн бир мүчөсүнө 4төн 5 башка чейин болушуна уруксат берилет. Эгер малдын саны көп болсо, үй-бүлө камсыздалган деп эсептелет;
- жер тилкеси - эки же андан көп турак жайы бар үй-бүлөлөр программадан чыгарылат, анткени экинчи турак жайды ижарага берип, киреше алууга болот;
- төлөм мөөнөтү - жумушу бар, бирок жумушсуз мүчөлөрү бар үй-бүлөлөргө жөлөкпул 12 айдын ордуна 6 ай гана берилет.
Мындан тышкары, жер тилкелеринен түшкөн кирешени эсептөөдө колдонулуучу жердин бонитет баллдары жаңыртылат жана мамлекеттик органдар арасында "Тундук" системасы аркылуу маалымат алмашуу жакшыртылат.
Эмгек министрлиги өлкөдөгү кырдаал өзгөргөнүн, кепилденген минималдуу киреше 2009-жылдан бери кайра каралбаганын жана инфляция 40% га жакын жогорулаганына карабастан 1 000 сом деңгээлинде калганын белгилейт, ал эми балдардын жашоо минимуму 65,5% га өскөн.
"Мунун кесепетинен көптөгөн жакыр үй-бүлөлөр жөлөкпул ала албай жатышат. КМКны 1 500 сомго чейин жогорулатуу жана критерийлерди оңдоо бул маселени чечүүгө жана программаны адилеттүү жана даректүү кылууга жардам берет. Бул өзгөртүүлөр ошондой эле Эл аралык өнүктүрүү ассоциациясы ("Дүйнөлүк банк") тарабынан каржыланган "Социалдык жардам программаларын жана эмгек рыногун бекемдөө" долбоорунун бир бөлүгү", - деп кошумчалашты министрликтен.
Бул өзгөртүүлөрдүн негизги максаты адамдарды жумуш издөөдө шыктандыруу, ал эми сунушталган чаралар бюджеттик каражаттарды натыйжалуу пайдаланууга жана чындап колдоого муктаж үй-бүлөлөргө жардам берүүгө багытталган.
