2026-жылга болжол. Баалар кандай өсөт жана эмне эң көп кымбаттайт

Юлия Воробьева • 06.01.2026, 11:42 • Экономика

2025-жылы Кыргызстандыктар баалардын өсүшү себептүү финансылык кыйынчылыктарды баштан кечиришти, бул алардын кирешелеринен жогору болду. Кийинки жылга болгон болжолдор оптимизмди жаратпайт жана адистер бул көйгөйгө көңүл бурууда.

Kaktus.media адистердин өлкөдөгү баа кырдаалынын өзгөрүшү тууралуу пикирлерин чогултту.

Баалар канчалык деңгээлде өсөт?

Кыргызстандын Каржы министрлиги 2026-жылы инфляция 6,5% түзөт деп болжолдойт, бул 2025-жылдын жыйынтыгы боюнча 5,5% дан жогору. Баалардын өсүшү олуттуу экономикалык шоктор болбосо, бир цифралуу маанилердин чегинде калат деп күтүлүүдө.

Улуттук банк акыркы акча-кредит саясаты боюнча отчетунда инфляция боюнча конкреттүү сандарды бербесе да, 2026-жылы учурдагы инфляциялык факторлордун таасиринин уланарын белгиледи.

НБ КР: "Кошуна өлкөлөрдөгү баалардын өсүшү, өлкө ичиндеги суроо-талаптын жогорулашы, стимулдаштыруучу фискалдык саясат жана дүйнөлүк азык-түлүк жана мунай продуктуларынын бааларынын өсүшү инфляцияга басым көрсөтөт" деп белгиледи.

Болжолдорго ылайык, инфляция 2028-жылы максаттуу коридорго кайтып келиши мүмкүн, бирок коммуналдык кызматтардын тарифтеринин жана акциздердин жогорулашы бул төмөндөөнү жайлатышы мүмкүн. 2027-жылы инфляция 7,4%, ал эми 2028-жылы 6,2% болушу күтүлүүдө.

Инфляциялык өсүүнүн себептери

Дүйнөлүк банк 2025-жылы инфляция 9% дан жогору, ал эми 2026-жылы 11% га жетет деп күтүп жатат. Бул кийинки жылга баалардын өсүшү боюнча эң жогорку болжолдордун бири, экономисттер бул үчүн бир нече факторлорду белгилешет.

"Негизги факторлордун бири болуп, эмгек акынын жана электр энергиясы менен жылуулук тарифтеринин жогорулашы саналат. Бирок биздин негизги сценарийибиз азык-түлүк жана энергетикалык ресурстар боюнча олуттуу глобалдык шоктордун жоктугун болжолдойт", - деп белгилейт Дүйнөлүк банктын улук экономисти Бакыт Дубашов.

Кайсы товарлар биринчи кезекте кымбаттайт?

Россия Кыргызстандын негизги соода өнөктөшү болуп саналат, жана кошуна өлкөнүн экономикасындагы өзгөрүүлөр Кыргызстандагы бааларга түздөн-түз таасир этет. Россиядан келген товарлардын кымбатташы күтүлүүдө, айрыкча 2026-жылдын 1-январынан баштап Россияда НДСнын ставкасынын 20% дан 22% га жогорулашы жана чакан ишканалар үчүн бул салыктын төлөнүүчү чегинин төмөндөшү себептүү.

Азык-түлүк продуктуларынын арасында эң көп кымбатташы күтүлүүдө:

Кофе жана кондитердик азыктар (18-22%).
Эт жана сүт азыктары — 12-15%, 10% льготтуу НДС болсо да, ГСМ жана жемдердин кымбаттоосун толук калыбына келтире албайт.
Кээ бир ичимдиктер, бул жерде баалардын жогорулашына НДС гана эмес, упаковка жана логистика чыгымдары да таасир этет.
Сүт азыктары — жемдердин жана энергетикалык ресурстардын бааларынын жогорулашынан улам дагы кымбаттайт.

Мындан тышкары, шринкфляция тенденциясы байкалат, бул учурда продуктунун көлөмү фиксирленген баада азаят (мисалы, шоколад плиткасынын салмагы 80 граммдан 70 граммга төмөндөшү мүмкүн). Жаңы жашылчалар жана жемиштердин баалары да түшүмгө жана мезгилге жараша болот. Соңку эки жылда алар туруктуу кымбаттап жатат, жана 2026-жыл, балким, исключение болбойт.

Позитивдүү нотада, 2026-жылы дүйнөлүк өсүмдүк майларынын бааларынын төмөндөшү күтүлүүдө. Чоң импортчулар, мисалы, Индия, Түркия, Иран жана Кытай, чоң запастарга ээ болуп, сатып алууларын азайтышууда, бул сунуштун көбөйүшү менен кошо болуп жатат: Россияда күн карама түшүмү жогору болуп, өлкө дүйнөдөгү эң ири экспортёр болуп калууда.

Фьючерстик баалар боюнча, баалардын дагы төмөндөшү күтүлүүдө: Strategy Partners компаниясынын директору Екатерина Михалева 2026-жылдын жайына чейин 5% га төмөндөшүн болжолдойт, ал эми "Рексофт Консалтинг" компаниясынын башкаруучу директору Дмитрий Краснов жакынкы алты айда 5-10% га төмөндөшүн күтүп жатат.

Электроника баалары: өсүш уланууда

2025-жылдын экинчи жарымында SSD-диск жана ПК үчүн оперативдик эс тутумдун бааларынын өсүшү байкалган, бул өндүрүүчүлөрдүн маалымат борборлору үчүн пайдасы жогору болгон өндүрүшкө өтүшү менен байланыштуу.

Натыйжада, техниканын жана гаджеттердин дээрлик бардык сегменттери таасирленди. Алгачкы кезекте:

ПК жана ноутбуктар үчүн оперативдик эс тутум;
SSD-накопителдер;
ноутбуктар жана смартфондор, бул жерде оперативдик эс тутум чиптери жана накопителдер түзмөктүн жалпы баасына таасир этүүчү негизги компоненттер болуп саналат.

2026-жылдын 1-сентябрынан баштап Россияда жаңы технологиялык жыйым күчүнө кирет, бул импорттолгон электроникага, анын ичинде үй техникасына, смартфондорго жана компьютерлерге таасир этет. Бул Кыргызстан Россиядан сатып алган электроника бааларына да таасир этет. Россияда баалардын 5-6% дан 15-20% га чейин жогорулашы күтүлүүдө, бул Кыргызстанга да таасир этиши мүмкүн.

Жанармай: бизди эмне күтөт?

Дүйнөлүк банк Группасынын "Товар-ресурс рыногунун келечектери" аттуу акыркы отчетуна ылайык, 2026-жылы дүйнөлүк сырьё товарларынын бааларынын төмөндөшү күтүлүүдө, бул төртүнчү жыл катары менен баалардын төмөндөшүн билдирет.

Евразия өнүктүрүү банкынын башкы экономисти Евгений Винокуров "2026-2027-жылдары мунай бааларынын акыркы үч жылдын орточо көрсөткүчтөрүнө салыштырганда төмөндөшү күтүлүүдө. Негизги себептери сунуштун жогорулашы жана альтернативдүү энергетиканы өнүктүрүү. Brent мунайдын орточо жылдык баасы баррелине $66 деңгээлинде күтүлүүдө" деп белгиледи.

Бирок, 2025-жыл көрсөтүп бергендей, баары дүйнөлүк баалардан көз каранды эмес. Жеткирүү көйгөйлөрү да баалардын жогорулашына алып келиши мүмкүн. "Пролеум" трейдеринин башкаруучу партнеру Максим Дьяченко "Коммерсант" гезитине берген интервьюсунда, Россиядагы НПЗнын пландаштырылбаган токтотулуштары ГСМ бааларынын жогорулашына негизги фактор болгонун белгиледи. Анын баамында, оңдоп-түзөө жана НПЗдагы инциденттердин натыйжасында бензин өндүрүшү дээрлик 10% га кыскарган. Кыргызстанда жыл ичинде АИ-92 маркасындагы бензин 17,5% га, АИ-95 12% га, ал эми дизель отуну 11,5% га кымбаттады.

Адистер 2026-жылы Россияда бензин бааларынын, айрыкча эң көп суроо-талапка ээ АИ-95тин жогорулашы уланышы мүмкүн деп эсептешет. Динамика өзгөрүлмө болот, анткени санкциянын таасири жана ички экономикалык чакырыктар жогорку чыгымдар жана чектелген сунуш менен татаал шарттарды түзөт.