Кыргызстан өкмөтүнүн орун басары Эдиль Байсалов, басылмада анын пикири камтылган негизги эксперттердин бири болду. Ал акыркы отуз жылда Кыргызстан жана Борбордук Азиядагы кырдаалды талдап, өз тажрыйбасы менен бөлүштү.
Басылма 70-жылдардын аягынан бери Сауд Аравиясы өзүнүн мунай кирешелерин дүйнө жүзүндө ультраконсервативдүү сунниттик исламды жайылтууга колдонуп келгенин белгилейт, бул постсоветтик Борбордук Азияга да таасир этти, анда СССРдин кулашы менен 90-жылдарда жана 2000-жылдардын башында идеологиялык вакуум пайда болду.
Байсаловдун айтымында, Сауд Аравиясынан жана Перс булуңунун башка өлкөлөрүнөн келген фонддор "Кыргызстанды мечиттер жана медреселер менен толтуруп" бүтүндөй радикалдар муунунун калыптанышына шарт түздү.
Ал WSJге берген комментарийинде "бул адамдардын жүздөгөнү Ислам мамлекети жана "Ал-Каида" менен кошулду" деп белгиледи.
Ошондой эле Байсалов, бул регион үчүн традициялуу ислам жөнүндө эмес, жергиликтүү маданият жана светтик жашоо образы менен жакшы айкалашпаган алынган идеологиялар жөнүндө айтып жатканын баса белгиледи.
Макалада Сауд Аравиясында мураскер ханзаада Мухаммед бин Салман 2017-жылы бийликке келгенден кийин бул саясаттын фактически токтотулгандыгы белгиленет. Падышалыктын диний элитасынын ыйгарым укуктары кыйла кыскартылып, диний полиция таратып, өлкө сыртында ультраконсервативдүү миссионердик ишмердикти каржылоону токтотушту.
Байсалов: "Биз үчүн Мухаммед бин Салман келгенден бери баары өзгөрдү. Биз чектен өттүк. Жакынкы Чыгышта масштабдуу модернизация башталгандыктан, жаңы доор башталууда" деп билдирди.
Ал өзгөрүүлөрдүн практикалык жактан байкала баштаганын кошумчалады. Перс булуңунда иштеп жаткан же саякаттап жаткан кыргызстандыктар, аялдардын билим алуу жана жумушка активдүү катышуусу менен заманбап жана ачык социалдык ландшафтка туш болушат. Бул тажрыйбаны жыл сайын Сауд Аравиясына хаджга барган миллиондогон мусулмандар да алышат, деп белгилейт WSJ.
Басылма, падышалыктын расмий диний структуралары азыркы учурда конфессиялар аралык диалогго жана тынчтыкта жашоого көңүл буруп жатканын, конфронтация идеологиясына эмес, баса белгилейт. Автордун пикири боюнча, радикалдашкан жалгыз адамдар тарабынан жасалган жекелеген террордук актылар жалпы тарыхый тенденцияны чагылдырбайт, тескерисинче, өткөн доордун инерциясын көрсөтөт.
The Wall Street Journal басылмасынын ссылаган Кыргызстан тажрыйбасы радикалдашуу толкуну өз чегине жетип, төмөндөп баштаганын тастыктап турат.
Эдиль Байсалов: "Биз чындап эле жаңы доорго кирип жатабыз" деп жыйынтыктады.
