Ал Кыргызстанда көптөгөн потенциалдуу инвесторлор бар экенин белгилеп, бирок өлкө мурдагы контракттардан улам 37 миллион долларлык финансылык кыйынчылыктарга туш болуп жатканын айтты. «Бул каражаттар бизде аткарылбаган долбоорлордун кесепетинен «жатып калды», жана иш эл аралык сотко жетти, анда каршы тарап катары орус компаниясы РусГидро чыгып жатат», — деп кошумчалады Жапаров.
Анын айтымында, айып пулдарды эске алганда карыздын суммасы 51 миллион долларга жеткен. «Учурда биз талаш-тартыштарды улантып жатабыз, бирок бул маселе дагы деле актуалдуу бойдон калууда. Переговорлор уланууда, жана Кудайдын жардамы менен, 2026-жылга чейин аны чечүүгө үмүттөнөбүз», — деп баса белгиледи ал.
Мамлекет башчысы контракттын мөөнөтү дагы бүтпөгөнүн тактап, ошондуктан мурдагы бир тараптуу токтотуу көрсөтүлгөн сумманы төлөөгө мажбур кылганын айтты. «Биз муну кааласак дагы, каалабасак дагы, төлөшүбүз керек», — деди президент.
Маселенин тарыхы
2012-жылы Кыргызстан жана Россия Нарын дарыясында төрт ГЭС куруу боюнча келишимге кол коюшту, анда орус тараптан «РусГидро» компаниясы катышкан. Курулуштун оператору «РусГидро» менен кыргыз мамлекеттик компаниясы «Электр станциялары» ортосундагы өнөктөштүктө түзүлгөн «Жогорку-Нарын ГЭСтери» биргелешкен компаниясы болду. Курулуш иштеринин башталышы 2014-жылдын октябрь айына пландалган, ал эми бардык каскаддын бүткөрүлүшү 2019-жылы күтүлгөн.
Бирок 2015-жылы долбоор олуттуу кыйынчылыктарга туш болду: кыргыз тарап «РусГидро» компаниясын финансылык милдеттенмелерди аткарбоо жана мөөнөттөрдү узартуу боюнча айыптады, ал эми компания долбоорго 37 миллион доллардан ашык каражат жумшады.
2016-жылдын январь айында ошол кездеги Кыргызстан президенти Алмазбек Атамбаев Россия менен келишимди токтотуу боюнча мыйзамга кол койду, ал 2016-жылдын августунда күчүнө кирип, долбоордук изилдөө жана курулуш-монтаждоо иштерин токтотту.
2022-жылдын февраль айында Кыргызстан менен «РусГидро» ортосундагы узакка созулган конфликтти чечүүгө жетишилди.
2025-жылдын 9-апрелинде ПАО «РусГидро» компаниясынын долбоордук инженерия жана эл аралык кызматташуу боюнча орун басары Сергей Мачехин компаниянын Кыргызстан менен Жогорку-Нарын ГЭС каскадын курууда кызматташууну жаңыртууга даяр экенин билдирди.
