Соңку 70 жылда Кыргызстандагы мөңгүлөрдүн аянты 16 пайызга кыскарды

Сергей Мацера Коом
VK X OK WhatsApp Telegram
Жакында өткөн Элдик курултайда президент Садыр Жапаров Кыргызстан чоң суу ресурстарына ээ болуп, алардын корголушуна өзгөчө жоопкерчилик тартарын белгиледи.

Ошондой эле, ал глобалдык климаттык өзгөрүүлөр ресурстарга кошумча басым жасап, дүйнөнүн бардык өлкөлөрүнө таасир этээрин айтты.

Эл аралык уюмдардын маалыматына ылайык, бүгүнкү күндө 3,6 миллиарддан ашык адам суу тартыштыгын сезүүдө, ал эми 2050-жылга чейин бул сан 5 миллиардга жетиши мүмкүн. Температуранын жогорулашы, жаан-чачындын азайышы жана жыш-жыш кургакчылык нормага айланууда. Экстремалдуу аба ырайынын шарттары көбөйүп жатат.
«Глобалдык жылуулук Жердеги суу циклине түздөн-түз таасир этүүдө жана анын кесепеттери күчтүү мамлекеттерден биздин сыяктуу кичинекей тоолуу өлкөлөргө чейин сезилет. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, мөңгүлөрдүн эриши ылдамдап жатат: акыркы 70 жылда Кыргызстандагы мөңгүлөрдүн аянты 16 пайызга кыскарган. Мөңгүлөрдүн жок болушу дарыялардын жана суу сактагычтардын агымын азайтууга, ошондой эле энергия өндүрүү шарттарын начарлатууга алып келет», — деди президент.

Ал ошондой эле Иссык-Көлдүн тагдырына көңүл бурду, ал маанилүү табигый объект жана экосистема болуп саналат.

«1854-жылдан бери Иссык-Көлдөгү суу деңгээли дээрлик 14 метрге төмөндөгөн, көлдүн көлөмү 85 миллиард куб метрди түзөт. Көлгө кулаган дарыялардын саны үч эсе азайган: 1950-1960-жылдарда көлгө 100-110 дарыя куласа, азыр алардын саны болгону 30-35. Эгер мындай тенденция уланса, регион олуттуу экологиялык жана социалдык-экономикалык көйгөйлөргө туш болот», — деп кошумчалады Жапаров.

Чакырыктарга жооп катары өкмөт көлгө суу агымын көбөйтүү үчүн активдүү чараларды көрүүдө, жаңы каналдар жана гидротехникалык курулмаларды куруу боюнча долбоорлорду камтыйт. «Суу ресурстары азык-түлүк коопсуздугуна да байланыштуу. Азыркы учурда колдонулган суунун 95 пайызы айыл чарбасына, негизинен ирригацияга кетет. Ошондуктан, ар бир литр сууну рационалдуу пайдалануу мамлекеттик саясаттын приоритети болуп саналат», — деди президент.

Акыркы жылдары мамлекет каналдарды калыбына келтирүүгө, гидротехникалык объектилерди курууга жана ирригациялык инфраструктураны модернизациялоого 16 миллиард сом бөлгөн.
«Миңдеген чакырым каналдар жаңыланды, жүздөгөн объектилер оңдолду, сууну өлчөө жана бөлүштүрүү үчүн заманбап технологиялар киргизилүүдө. Биз сууга кам көрүшүбүз керек, анын рационалдуу пайдаланылышынан качышыбыз керек, заманбап сугат ыкуларына өтүшүбүз керек, мөңгүлөрдү коргошубуз жана орман аянттарын көбөйтүшүбүз керек. Бүгүнкү күндө сакталган ар бир тамчы — бул биздин туруктуу келечекке кошкон салымыбыз. Биз суу ресурстарын сактоого жана натыйжалуу пайдаланууга инвестицияларды уланта беребиз, анткени суу Кыргызстан үчүн стратегиялык байлык жана келечектеги муундардын бакубаттуулугунун ачкычы», — деп жыйынтыктады Садыр Жапаров.
VK X OK WhatsApp Telegram

Дагы окуңуз: