ЮНЕСКОнун дүйнө жүзү боюнча жайгашкан геопарктары уникалдуу табигый жана маданий түзүлүштөр болуп, алар табигый тарыхты, маданий мурастарды, илимий жетишкендиктерди жана жергиликтүү калктын салттарын бириктирет. Бул тууралуу MiddleAsianNews маалымдайт.
Бул аймактар өздөрүнүн кооз геологиясы менен гана эмес, ошондой эле Жердин тарыхын, жашоонун эволюциясын жана адамдын табиятка тийгизген таасирин изилдөө үчүн маанилүү объекттер болуп кызмат кылат. Алар туруктуу өнүгүүгө жана айлана-чөйрө менен адам иш-аракетинин ортосундагы гармонияга өбөлгө түзгөн система болуп эсептелет.
Кытай, биздин түштөгү коңшубуз, дүйнөдөгү геопарктардын эң көп санына ээ, бул ЮНЕСКОнун геопарктарынын жалпы санынын 20%ын түзөт. Жаркыраган мисал катары Чжаньцзяцзе геопаркы, ал өзүнүн таң калыштуу борпоң таштары жана туманга капталган бийик тоолору менен белгилүү. Бул аймак ошондой эле "Аватар" фильмине тартылгандыгы менен белгилүү болуп калды.
Бул аймактын геологиялык түзүлүштөрү 300 миллион жыл мурун болгон тектоникалык процесстердин натыйжасында пайда болгон жана бүгүнкү күндө туристтер менен илимпоздордун көңүлүн бурат. Бул табигый сулуулук жана илимий баалуулукка ээ болгон уникалдуу объект, Кытайдын ЮНЕСКОго кирген геопарктарынын эң жаркыраган мисалдарынын бири болуп саналат.
Европада 94 геопарк, Азия жана Тынч океан аймагында 104, Латын Америкасында 9, Север Америкада 5 жана Африкада 6 геопарк бар.
Монголия бул уникалдуу геопарктар тармагына кошулууга аракет кылууда.
Шар-Цав аймагы, Өмнөговь аймагынын Манлай сомонунда жайгашкан, 13 600дөн ашык динозаврлардын ташка айланган калдыктарын, анын ичинде Монголияда гана кездешкен Авимимус (Avimimus protentosus Kurzanov, 1981) деген кушка окшош динозаврдын калдыктарын тапкан уникалдуу мурас менен белгилүү. Азыркы учурда аймак Глобалдык Геопарктар тармагына кирүүгө даярдалып жатат.
ЮНЕСКО жана Rio Tinto компаниясынын колдоосу менен ишке ашырылып жаткан долбоор, Монголияда туруктуу туризмди өнүктүрүүгө жана анын баалуу геологиялык мурасын коргоого багытталган. Бул долбоордун алкагында Шар-Цавды Глобалдык геопарктар тармагына киргизүүгө даярдык жүрүп жатат.
Геопаркты түзүү гана геологиялык жана табигый мурастарды сактоого эмес, ошондой эле жергиликтүү калктын жашоо шарттарын жакшыртууга жана улуттук кол өнөрчүлүктүн жана салттуу тамак-аштын эл аралык аренада популярдуулугун арттырууга көптөгөн артыкчылыктарды алып келет.
Шар-Цав геопаркынын түзүлүшү Монголияга Глобалдык геопарктар тармагына кошулууга жана дүйнөгө Гоби аймагында миллион жылдар бою сакталып келген байыркы тарыхын көрсөтүүгө мүмкүнчүлүк берет. Бул жергиликтүү калк үчүн жаңы горизонтторду ачкан жана адам менен табияттын ортосундагы гармонияны көрсөтүүчү маанилүү кадам.
Монголия динозаврлар жашаган түштүк Гобида ЮНЕСКОнун тизмесине киргизилүүчү биринчи геопаркын түзүүгө даярданып жатат.
