Тарифтерди түзүү процесси
Учурда электр энергиясынын тарифтери калк үчүн социалдык багытта болуп, чыныгы өздүк баасынан төмөн коюлган. Ошондуктан, 2025-жылдын 24-апрелинде Министрлер кабинетинин № 227 токтому менен 2025-2030-жылдарга карата орто мөөнөттүү тарифтик саясат бекитилди.Бул саясат тарифтерди этап-этабы менен жогорулатуу боюнча иш алып барат, бул энергетикалык компаниялардын кирешелерин жана чыгымдарын тең салмактоого, ошондой эле энергетикалык системадагы бар болгон дефицитти азайтууга мүмкүндүк берет.
"Электр энергиясын үзгүлтүксүз камсыздоо үчүн жыл сайын жабдууларды, анын ичинде аба линияларын жана трансформаторлорду оңдоо керек. Узак убакыт бою иштеп жаткан тарифтер электр энергиясын өндүрүү боюнча чыныгы чыгымдарды жаба алган жок, жана айырма бюджеттик каражаттардын эсебинен толукталып келди. Эми тарифтер акырындык менен чыныгы өздүк баасына чейин туураланат", - деп түшүндүрүштү департаментте.
Бекитилген тарифтик саясатка ылайык, бардык абоненттер электр энергиясына анын өздүк баасы боюнча төлөшөт. Энергетиктер бул сектордогу финансылык көйгөйлөрдү жоюуга жана жаңы объектилерге, мисалы, бала бакчалар, мектептер жана ооруканалар үчүн электр энергиясына жеткиликтүүлүктү камсыз кылууга жардам берет деп ишенишет.
Калк үчүн тарифтер
Кыргызстанда үй-бүлөлүк керектөөчүлөр үчүн электр энергиясына дифференциалдык тарифтер белгиленген, алар керектөө көлөмүнө жараша болот. Эгер бир айда 700 киловатт-сааттан азыраак керектелсе, социалдык норма колдонулат, ал эми ашып кеткенде – чыныгы өздүк баасы боюнча тариф, ошондой эле юридикалык жактар үчүн.Энергетика министри Таалайбек Ибраев буга чейин 2027-жылы тариф 33 тыйынга, 2028-жылы - 39 тыйынга, 2029-жылы - 47 тыйынга, ал эми 2030-жылы - 57 тыйынга жогорулаарын билдирген. Ошол убакта тариф 700 кВт керектөөдө 3,4 сомго жетет.
Ошентип, тарифтер төмөнкүдөй болот:
- 1-май 2026-жыл - 1 сом 64 тыйын;
- 1-май 2027-жыл - 1 сом 97 тыйын;
- 1-май 2028-жыл - 2 сом 36 тыйын;
- 1-май 2029-жыл - 2 сом 83 тыйын;
- 1-май 2030-жыл - 3,4 сом.
Бардык керектөөчүлөр үчүн тарифтер окшош эрежелер боюнча белгиленет жана 1-май 2026-жылдан баштап төмөнкүдөй болот:
- кедей үй-бүлөлөр үчүн, жөлөк пул алгандар жана 16 жашка чейинки балдары барлар - 2,94 сом (34 тыйынга жогорулаган);
- социалдык жана коомдук керектөөчүлөр үчүн - 2,97 сом (35 тыйынга жогорулаган);
- электр унаалары үчүн заряддоо станциялары - 6 сом (69 тыйынга жогорулаган);
- өнөр жай керектөөчүлөр үчүн - 3,78 сом (44 тыйынга жогорулаган);
- коммерциялык керектөөчүлөр үчүн - 4,48 сом (52 тыйынга жогорулаган);
- бюджеттик керектөөчүлөр үчүн - 4,63 сом (54 тыйынга жогорулаган);
- энергетикалык керектөөчүлөр үчүн - 6,86 сом (80 тыйынга жогорулаган).
Жаңы түнкү тарифти киргизүү
Тарифтерди жогорулатуу менен бирге жаңы түрдөгү дифференциалдык тариф - түнкү тариф киргизилет. Энергетика министри Таалайбек Ибраев мындай демилге депутаттардын суранычы боюнча пайда болгонун билдирди.Жаңы дифференциалдык тариф үчүн баалар азырынча белгиленген эмес жана Министрлер кабинетинин менен макулдашуу стадиясында.Жаңы тарифтин мазмуну, электр энергиясын негизинен түнкү убакытта колдонгондо, стандарттык тарифтен 25% төмөнкү ставка колдонулат.
Дифференциалдык тарифке өтүү толугу менен ыктыярдуу болуп, керектөөчүлөрдүн каалоосуна жараша болот. Бул чара энергетикалык системадагы жүктү пик сааттарда азайтууга, дефицитти жоюуга жана өлкө боюнча электр энергиясын камсыздоонун ишенимдүүлүгүн камсыздоого багытталган.
Мындан тышкары, тариф энергетикалык камсыздоо уюму тарабынан техникалык мүмкүнчүлүк болсо жана акылдуу эсептегичтер (АИИСКУЭ) бар болсо гана күчүндө болот. Төрт категориядагы керектөөчүлөр бул тарифтен пайдалана алышат: калк, электр унаалары үчүн заряддоо станциялары, өнөр жай жана коммерциялык керектөөчүлөр.
