Кыргызстандын президентинин алдындагы маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси Дайырбек Орунбеков «Кыргызнефтегаз» жана анын кызыкчылыктуу компаниясы «Кыргыз Петролеум Компани» менен байланышкан коррупция схемасы тууралуу маалымат бөлүштү. Анын айтымында, «Кыргызнефтегаз» 1952-жылы ишин баштаган. Совет Союзунун убагында алынган нефть Өзбекстанга бензин жана дизель отунга кайра иштетүү үчүн жөнөтүлчү. Бирок СССРдин кулашы менен бул процесс токтоду, Кыргызстан кайра иштетүү кубаттарынын жетишсиздиги менен беттешти.
Кыргызстан Таможендик союзга киргенден кийин, өлкө евростандарттарга жооп берген отундарды (Аи-92, Аи-95, Аи-98) Россиядан импорттоого киришти, натыйжада жергиликтүү Аи-80 бензинине болгон суроо-талап кескин төмөндөдү, - деди Орунбеков.
Дайырбек Орунбековдун белгилөөсү боюнча, 2021-жылдан тартып «Кыргызнефтегаз» жана «Кыргыз Петролеум Компани» Камчыбек Ташиевдин таасирине туш болушту, ал жетекчилик кызматтарга өзүнүн жээни Байгазы Матисаковду дайындаган. Дал ушул мезгилде, ГНСтин маалыматы боюнча, коррупция схемасы уюштурулуп, ал олуттуу финансылык жоготууларга алып келди.
Орунбековдун айтымында, схема төмөнкүдөй иштеди: «Кыргызнефтегаз» тарабынан алынган чийки нефть «Кыргыз Петролеум Компани» заводунда кайра иштетилип, продукция сатылышы керек болчу. Бирок бул эки ишкананын ортосунда Ташиевдердин үй-бүлөсү менен байланышкан жеке ортомчулар иштеп жатышты. Формалдуу түрдө кайра иштетүү алардын аркылуу өттү, бирок чындыгында мамлекеттик завод тарабынан аткарылды. Даяр продукция кийин Ташиевдердин үй-бүлөсүнө таандык компаниялар аркылуу сатылып, негизги киреше аларга, мамлекеттик бюджетке эмес, келип жатты.
Мындан тышкары, өлкөдө Аи-80 бензин жана дизель отунга болгон суроо-талаптын төмөндүгүнө карабастан, Ташиевдер менен байланышкан компаниялар бул продукцияны эки ири жергиликтүү нефть трейдерлерине сатышып, аларды бул отундарды сатып алууга мажбурлашты. Мажбурлап, бул трейдерлер Аи-80 жана дизельди Россиядан импорттолгон жогорку сапаттагы отун менен аралаштырып, калкка сатышты, бул нефть трейдерлеринин арасында «шакарап» деп аталган.
Камчыбек Ташиев өз кызматтарынан кеткенден кийин, аталган компаниялар Аи-80 бензин жана дизель сатып алууну токтотушту. Учурда «Кыргыз Петролеум Компани» складдарында бул продукциянын чоң запастары топтолуп калды.
Бул себептен өкмөт жергиликтүү отунду убактылуу экспорттоо чечимин кабыл алды. Эми «Джунда» жана «Кыргыз Петролеум Компани» тарабынан өндүрүлгөн Аи-80 бензин жана дизель отун Тажикстанга жана Афганистанга жөнөтүлөт. Евростандарттарга жооп берген жана Россиядан импорттолгон отун чет өлкөгө чыгарылбайт.
Мындан тышкары, мамлекет «Кыргыз Петролеум Компани» заводун модернизациялоону баштады, ишти эки жылдын ичинде аяктоону пландаштырууда. Жаңыланган соң, ишкана евростандарттарга жооп берген отун өндүрө алат, бул өлкөнүн ички муктаждыктарын канааттандырууга мүмкүндүк берет, - деди маалыматтык саясат кызматынын жетекчиси.
