Күн сайын Бишкекте 1,5 миң тоннага чейин калдыктар чыгарылып, бул шаардагы экологияга терс таасирин тийгизди. Көп жылдык аракеттерге карабастан, бул көйгөйгө системалык чечим табууга жетишилген эмес.
Жаңы чечим табуу үчүн эң жакшы эл аралык тажрыйбалар, анын ичинде Кытайдын практикалары изилденди. Бишкек мэриясынын делегациясынын Чанша шаарына болгон сапарынын натыйжасында "Хунань Цзюнсин" калдыктарды кайра иштетүү компаниясы менен кызматташуу баштоого чечим кабыл алынды.
2024-жылы Кыргызстандын Министрлер Кабинети "Цзюньсинь Хуаньбао Кей Жи Инвест" ЖЧКсы менен инвестициялык келишимге кол койду, анын максаты - калдыктарды жок кылуунун заманбап жана экологиялык жактан коопсуз технологияларын киргизүү.
Президент жаңы ачылган завод Борбордук Азияда калдыктарды кайра иштетүү аркылуу электр энергиясын өндүргөн биринчи завод болорун баса белгиледи. Бул курулуш борбор шаардагы экологиялык абалды кыйла жакшыртат жана калкты электр энергиясы менен камсыз кылууга жардам берет.
Жобого жумшалган жалпы инвестициялар 95 миллион АКШ долларын түздү, ал эми завод үчүн 12 гектар жер бөлүнүп берилди, анын каржылануусун толугу менен инвестор камсыз кылды.
Мамлекет башчысы мурдагы калдыктарды кайра иштетүү заводуна куруу боюнча болгон ийгиликсиз аракеттерди да эске алды. 2020-жылга чейин долбоорго 22 миллион евро бөлүнгөн, бирок каражаттын көп бөлүгү туура эмес пайдаланылган, жана завод курулбай калган.
Президент 6 миллион евронун эсепте калганын жана инвесторлорго кайтарылганын, ал эми калган 16 миллион евронун азыр Бишкек мэриясы тарабынан төлөнүп жатканын белгиледи. Ал каржыларды максаттуу пайдаланууну катуу көзөмөлдөөнүн маанилүүлүгүнө көңүл бурду.
Заводдун курулушу 1,5 жылда аяктады, ал эми баштапкы долбоор эки жылга эсептелген. Концессиялык мөөнөт 35 жылды түзөт, ал мөөнөт өткөндөн кийин завод мамлекеттик менчикке өтөт.
Завод жылына 365 миң тонна калдыктарды кайра иштетүүгө мүмкүнчүлүк берет жана 30 МВт кубаттуулуктагы таза конденсациялык турбогенератордук электр станциясын камтыйт. Бул 80 миң тонна көмүрдү үнөмдөп, углерод диоксидинин чыгарылышын 100 миң тоннага кыскартууга мүмкүндүк берет.
Заводдун биринчи этапта күнүнө 1000 тонна калдыктарды кайра иштетүүсү пландалууда, ал эми келечекте кубаттуулуктарды акырындык менен көбөйтүү пландалууда.
Ошентип, завод калдыктарды кайра иштетүү көйгөйүн гана чечпестен, электр энергиясын өндүрүүгө да көмөктөшөт, жаңы жумуш орундарын түзөт.
Жобонун ийгиликтүү ишке ашырылышы менен Ош, Балыкчы жана Каракол сыяктуу башка шаарларда ушундай эле заводдорду куруу пландалууда, учурда инвестициялык келишимдерди түзүү боюнча иштер жүрүп жатат.
Президент мамлекет мындай демилгелерди колдоп, инвесторлорду тартууну улантаарын, бул өлкөнүн туруктуу өнүгүүсүнө көмөктөшөөрүн билдирди.
Сөзүнүн аягында Садыр Жапаров "Цзюньсинь Хуаньбао Кей Жи Инвест" ЖЧКсынын генеральдык директору Дай Даого долбоорду ишке ашыруудагы салымы үчүн "Достук" орденин тапшырды.
Иш-чаранын жүрүшүндө Президент калдыктарды жок кылуу технологиялык процесс менен таанышып, калдыктарды кабыл алуудан экологиялык параметрлерди көзөмөлдөөгө чейинки бардык этаптар тууралуу маалымат алды. Завод эл аралык стандарттарга жооп берет жана заманбап жабдууларга ээ.
Президент ошондой эле калдыктарды курулуш материалдарына кайра иштетүүнү көрдү.
Сөзүнүн аягында ал жакынкы райондун тургундары менен сүйлөшүп, алар көп жылдан бери баштан кечирип келе жаткан таштандылар жана түтүн көйгөйүн чечкенине ыраазычылык билдиришти. Алар жаңы заводдун ачылышы экологиялык абалды жакшыртууда жана Жаңы жылга каалаган белек болорун белгилешти.
