Жакында Ирандагы мунай сактоочу жайларда болгон ири өрттөр Израил тараптан болгон чабуулдардын натыйжасында борбордук Азияда олуттуу кооптонууга себеп болду. Иранда масштабдуу өрттөр уланууда, натыйжасында атмосферага чоң көлөмдө кочкул жана күкүрт менен азот оксиддери чыгууда. Тегеран өтө курч экологиялык кырдаалга туш болду: шаар кара түтүнгө чумалган, кислоталуу жамгырдын түшкөн учурлары катталууда, ал эми жергиликтүү тургундар химиялык заттардан дем алуу жана көздөрдүн кычышуусу менен көйгөйлөргө дуушар болушууда.
Бул кырдаалдын фонуна каршы социалдык тармактарда уулуу булуттун Өзбекстан, Казакстан жана Кыргызстан тарапка жылышы мүмкүн деген божомолдор активдүү талкууланууда. Бул маселе 9-мартта Жогорку Кеңештин экология боюнча комитетинин жыйынында талкууланган. Депутат Махабат Мавлянова Ирандан тышкаркы экологиялык кесепеттерди жаратуучу геополитикалык окуяларды түшүнүүнүн маанилүүлүгүн белгиледи. Ал аймактагы химиялык заттардын чыгышы Кыргызстанда кислоталуу жамгырдын түшүү коркунучун жаратышы мүмкүн экенин айтты.
Табигый ресурстар министринин орун басары Асель Раимкулова өлкөнүн мындай чакырыктарга даярдыгы тууралуу суроолорго жооп берип, тиешелүү министрлик глобалдык булгануу заттарынын кыймылын түздөн-түз мониторинг жүргүзбөстүгүн белгиледи. Атмосфералык абалды байкоо боюнча негизги жоопкерчилик "Кыргызгидромет" уюмуна жүктөлгөн, ал автоматтык станциялардын тармагын пайдаланат. Бул боюнча Махабат Мавлянова экологиялык коркунучтарды көзөмөлдөөнү жакшыртуу үчүн маселени өкмөт деңгээлине көтөрүүнү сунуштады.
Кооптонуу билдирүүлөрүнө карабастан, эл аралык эксперттер жана метеорологдор тынчтыкты сактоого чакырууда. Алар коркунучтуу заттардын жогорку концентрациясы, адатта, өрт очогунун радиусунда сакталат жана андан алыс кеткенде тез тарап кетерин белгилешет. Мындан тышкары, Ирандан борбордук Азияга аба массаларынын жолундагы күчтүү Эльбурс жана Копетдаг тоо системалары булганган агымдардын кыймылына тоскоол болуучу табигый тоскоолдук катары иштейт.
Учурда эл аралык атмосфера мониторинг системалары Кыргызстанга кооптуу булуттун жылышын каттаган жок. "Кара жамгыр" жана күчтүү булгануу учурлары жергиликтүү болуп, Ирандын аймагында чектелүү. Бирок коңшу Казакстанда метеорологдор 9-мартта Алматынын тургундарына жаман аба ырайы шарттарынан улам сыртта болууну чектөөнү сунушташты, бул региондогу аба сапатын оперативдүү көзөмөлдөөнүн маанилүүлүгүн баса белгилейт.
