Нурлан Мусаев, жолугушууну ачып жатып, ийгиликтүү санариптик трансформация үчүн мыйзамдык базаны түзүү зарылдыгына көңүл бурду.
"Биздин өлкөдө сот системасын санариптештирүү боюнча активдүү иштер жүргүзүлүүдө. Бул демилгени ишке ашыруунун негизги максаты - заманбап, технологиялык жактан өнүккөн жана коррупциядан корголгон сот системасын куруу. Бул максаттарга жетүү үчүн техникалык жана кадрдык камсыздоо гана эмес, ошондой эле ишенимдүү мыйзамдык негиздин болушу маанилүү. Ошондуктан 2025-жылы бир нече иштеп жаткан процессуалдык кодекстерге өзгөртүүлөр киргизилди. Бул өзгөртүүлөр мыйзамдык деңгээлде санариптик түшүнүктөрдү бекитип, тараптарга соттук талаштарга видеоконференция аркылуу катышуу укугун берди. Ошондой эле сот отурумдарын телевидение, радио жана интернет аркылуу түз трансляциялоо мүмкүнчүлүгү киргизилди, ошондой эле соттук талаштардын жүрүшүндө аудио- жана видео жазып алуу милдеттүү болуп калды", - деди Нурлан Мусаев.
Инара Гилязетдинова сот отурумдарын онлайн трансляциялоонун маанисин кенен айтып берди, алардын коомдук адилеттүүлүктү камсыз кылуу жана жарандардын соттук ишмердүүлүктү түшүнүүсүн жогорулатуу үчүн практикалык маанисин белгиледи.
"Онлайн трансляциялар сот процессин коомчулук үчүн жеткиликтүү кылууга мүмкүндүк берет. Бирок, трансляция бардык иштер үчүн автоматтык түрдө өтпөйт. Судья ар бир конкреттүү учурда иштин өзгөчөлүктөрүн жана процесстин катышуучуларынын кызыкчылыктарын эске алып чечим кабыл алат. Кээ бир учурларда катышуучулар трансляцияга каршы болушу мүмкүн, ал эми иштин мүнөзүнө жараша атайын этияттык талап кылынат. Ошентип, трансляция мыйзамды жана процесстин бардык катышуучуларынын укуктарын сактоо шартында гана мүмкүн. Ошондуктан онлайн трансляцияларды киргизүү этияттык менен жана акырындык менен жүргүзүлүшү керек, техникалык жана юридикалык аспекттерди эске алуу менен", - деп түшүндүрдү судья.
Аман Джумалиев өзүнүн чыгышында өткөрүлгөн трансляциялар боюнча статистиканы сунуштады: акыркы айда пландалган 67 трансляциянын 27си өткөрүлдү, калган 40ы объективдүү себептерден улам токтотулду, анын ичинде тараптардын каршы болгону. Ал ошондой эле жарандар үчүн сот системасы менен өз ара аракеттешүүнү жакшыртууга жардам берген жаңы кызматтар жөнүндө айтып берди.
"Эми жарандар соттордун, судьялардын жана чечимдердин иши боюнча өз пикирлерин маалымат стенддериндеги QR-коддорду колдонуп калтырып кете алышат. Бул жаңы өзгөртүү сот системасынын ачыктыгын жогорулатууга багытталган. Мындан тышкары, жарандар мамлекеттик бажы төлөмүн смартфон аркылуу каалаган убакта, сотко же банкка барбай эле төлөй алышат. Ошондой эле Жогорку соттун расмий сайтында арыздын категориясына жараша бажы суммасын эсептөө үчүн онлайн-калькулятор жеткиликтүү", - деп кошумчалады Аман Джумалиев.
Брифингдин жыйынтыгы боюнча катышуучулар сот системасы санариптештирүү жолунда олуттуу кыйынчылыктарга дуушар болуп жатканын белгилешти. Негизги көйгөйлөр санариптик продукттарды иштеп чыгуу жана колдоо үчүн туруктуу структуранын жоктугу, ошондой эле системаларды техникалык тейлөө менен байланыштуу. Акырында, санариптик трансформация - бул толук электрондук адилеттүүлүккө өтүүнү жана жарандардын сот бийлигине болгон ишенимин күчөтүүнү максат кылган комплекс процесс экендиги белгиленди.
