- Ар кандай хирургиялык кийлигишүүнүн ийгилиги туура медициналык көрсөтмөлөргө, операцияга болгон муктаждыкка, ошондой эле хирургдун квалификациясына жана жабдууларына байланыштуу, - дейт Кыргызстандын белгилүү хирургу жана медициналык илимдердин доктуру Расул Султангазиев. Тажрыйбалуу адис көбүнчө кесиптештери тарабынан жүргүзүлгөн операциялардын кесепеттерин жоюу зарылдыгына туш болот, бул, адатта, чоң күч-аракетти талап кылат.
- Катачылыктарды оңдоо ар дайым биринчи кийлигишүүнү жүргүзүүдөн кыйын. Кайра операция адатта техникалык кыйынчылыктар жана мүмкүн болгон кыйынчылыктар менен байланышкан көптөгөн маселелерди жаратат. Пациенттин психологиялык абалы да маанилүү аспект болуп саналат, жана анын менен жалпы тил табышуу кыйын болушу мүмкүн, - деп кошумчалайт ал.
- Мен өмүрүмдү Расул Абалиевичке тапшырдым. Ал мени бир нече жыл мурун куткарган. Ошондуктан, кайра операцияга муктаждык пайда болгондо, мен анын профессионалдуулугуна жана анестезиолог Жаныбек Сардалович менен бирге мени куткаруу үчүн бардык аракеттерди жасай тургандыгына шектенген жокмун, - деп бөлүшөт өзүнүн тажрыйбасы менен Марат, дарыгерлердин аракеттеринин аркасында кайрадан жашоого кайтып келген пациент.
Эки жарым жыл мурун Марату Түркиядагы клиникалардын биринде 2-тип диабетин дарылоо үчүн лапароскопиялык метаболикалык операция жасалган. Бул методика дүйнөдөгү эң заманбап ыкмаларынын бири болуп эсептелет жана жакшы натыйжаларды берет. Эркек чын эле үйүнө кайтып, ден соолугун сезип, ашыкча килограммдарын жоготуп, кандагы кант деңгээлин нормалдаштырган. Бирок, ушул жылдын ноябрь айында аны Расул Абалиевичке абдан оор абалда алып келишти.
- Түркияга жөнөп барардан мурун, мен мындай операцияны жасоонун кереги барбы, деп көп ойлондум. Бирок, менде пайда болгон диабеттик буттун белгилери мени коркутуп, кийлигишүүгө чечим чыгарууга мажбурлады. Азыр мен, балким, бул операцияны жасабашым керек эле, деп түшүнөм. Мен жалгыз эмесмин, кесепеттерине өкүнгөн. Менде дагы бир таанышым бар, ал да диабеттен кутулууга аракет кылган, бирок анын ден соолугу кыйла начарлады. Эгер кимдир бирөө азыр мага метаболикалык операция жөнүндө сураса, мен: жок, - деп жооп берер элем, - дейт Марат өзүнүн тажрыйбасы тууралуу.
Анын айтымында, эки жылдын ичинде ал 40 килограмм жоготту, кандагы кант деңгээли кайрадан өсө баштады, ал эми кан басымы төмөндөп кетти. Ал көп жолу эсинен танып калды, катуу тердеп, өзгөчө тамак жеп жатканда, жана дээрлик тамак жебей калды, арыктап кетти. Жакында катуу ооруларга оорутуучу дары-дармектерди кабыл алуу көйгөйлөрү кошулду.
Марат кайрадан дарылануу үчүн Түркияга кайтуудан баш тартты, бул финансылык чыгымдардан эмес, ал жактагы дарыгерлерден квалификациялуу жардам алууга болгон үмүтүн жоготкондуктан, ал өзү белгилегендей, өзүнүн жергиликтүү адистерине ишенип калды.
- Мен бизде "Аманат" сыяктуу жаңы клиникалар ачылып жатканын көрдүм, заманбап жабдуулар жана жогорку квалификациялуу дарыгерлер менен. Мен биздин дарыгерлерге түрк дарыгерлеринен көбүрөөк ишендим жана алардан жардам сурадым, - деп кошумчалайт ал.
Расул Султангазиев лапароскопиялык метаболикалык операциялар акыркы он жылдын ичинде диабетти хирургиялык дарылоонун жаңы ыкмалары болуп эсептелинерин түшүндүрдү. Алар 2-тип диабети, ашыкча салмагы жана кандагы кант деңгээли жогору болгон пациенттерге сунушталат, кабыл алынган дары-дармектерге карабастан.
- Операция учурунда ашказандын бир бөлүгү алынып, ичеги-карындагы бөлүктөр алмаштырылат, бул гормондордун активдешүүсүнө жана инсулин өндүрүүчү поджелудочная бездин ишин жакшыртууга алып келет. Ошентип, организмдеги инсулин деңгээлин нормалдаштырууга болот, - деп тактайт хирург. - Бирок, бул технология жаңы болгондуктан, кийлигишүүнүн натыйжалуулугу бир нече жылдан кийин гана бааланат.
- Бүгүнкү күндө мындай дарылоо диабеттин өнүгүшүн токтотуунун жалгыз жолу болуп эсептелет. Дары-дармектер аны болгону жайлатат, жана акырында организмде жаңы көйгөйлөр пайда болот, көздүн, бөйрөктүн жана буттун тамырларын зыянга учуратат. Пациенттер көп учурда кошумча оорулар менен туш болушат. Операциянын артыкчылыгы - ал аз оорутуучу жана нормалдуу жашоого тез кайтып келүүгө мүмкүндүк берет, из калтырбай, - деп кошумчалайт ал.
Бирок, бул жолу бир нерсе туура эмес болуп калды, жана организм кийлигишүүгө терс реакция берди. Баштапкы жакшы натыйжаларга карабастан, эки жылдан кийин олуттуу кыйынчылыктар башталды, бул пациенттин критикалык абалына алып келди.
Жаныбек Эркинбаевдин айтымында, Марат клиникага абдан оор абалда түшкөн. Операциядан кийин тамак сиңбей калды, жана организм керектүү заттарды алган жок, бул алмашуу процессинин бузулушуна алып келди. Кандагы альбумин деңгээли 35-50 г/л нормасында 21 г/л чейин төмөндөгөн, бул шок жана татаал кайра операцияны талап кылды. Ансыз пациенттин өмүрү коркунучта болмок.
- Биз анын мындай абалда наркозду көтөрө албашы мүмкүн экенин түшүндүк. Наркоз борбордук нерв системасын басаңдатат жана кан басымына таасир этет. Бирок, башка жол жок эле. Биз тобокелге барууну чечтик, анткени пациент бизден жардам күтүп жатты, - деп айтып берет Эркинбаев.
Наркоз берилгенден кийин, кан басымы чындап эле кескин төмөндөп кетти, бирок хирург аны стабилдештирүүгө жетишти. Операция учурунда ал беш сааттан ашык убакыт бою жүрөк токтоп калбашы үчүн тынчсызданып турду, анткени пациент ишемиялык жүрөк оорусунан жабыркаган.
- Мен абалдын мындай критикалык болорун күтпөгөн элем. Мен ашказандын калган бөлүгүн, болгону 30% түзгөн, кыйындык менен таптым. Калган 70% жана үч метр ичеги-қарын тамак сиңирүүдөн чыгарылган, бул катуу ооруларды жана керектүү заттардын жетишсиздигин жараткан, - деп бөлүшөт Расул Абалиевич өзүнүн таасирлери менен.
- Мындан тышкары, ашказан менен ичегинин туташкан жеринде чоң жара пайда болгон, мүмкүн, узак мөөнөттүү кетонал кабыл алуудан улам. Менин оюмча, кесиптештерим ашказандын 70%ын алып салууда ашыкча аракет кылышкан, - деп кошумчалайт ал.
- Биздин милдетибиз - ашказан жана ичеги-қарын органдарынын нормалдуу иштешин калыбына келтирүү. Биз калган ашказан бөлүгүн өчүрүлгөн ичеги менен туташтырдык, ошондой эле үч метр ичегини ордуна кайтардык. Жараны алып салдык, эми бардык органдар нормалдуу иштешет, - деп жылмайып билдирет Расул Абалиевич.
- Мен алсыздыкты сезем жана кант деңгээлин көзөмөлдөө менен диета карманып жатам, бирок негизгиси – мындай дарыгерлердин аркасында мен жашап жатам! - деп ыраазычылык менен айтат Марат жана акырында жылмайып коёт. – Үйдө, чындап эле, дубалдар жардам берет…
