Бул өзгөчө балдар жана жаштарга таасир этет, алардын арасында семирүү, диабет, жүрөк-кан тамыр патологиялары жана кээ бир рак түрлөрү сыяктуу оорулар көбүрөөк диагноз коюлууда.
ВОЗдын эки акыркы глобалдык отчетунда өлкөлөрдүн өкмөттөрүн алкогольдук продукция жана жогорку канттуу ичимдиктер боюнча салык саясатын кыйла күчөтүүгө чакырат. Уюм салык контролунун жетишсиздигинен улам зыяндуу товарлардын баасынын жеткиликтүү бойдон кала берерин баса белгилейт.
«Глобалдык таттуу ичимдиктер жана алкоголь товарлары рыногу чоң киреше алып келсе да, мамлекеттер бул кирешенин болгону кичинекей бөлүгүн гана алышат. Таттуу ичимдиктерге салык 116 өлкөдө бар, бирок көптөгөн жогорку канттуу продуктылар, мисалы, жемиш ширелери, сүт коктейлдери жана даяр кофе же чай ичимдиктери салыкка алынбайт. Энергетикалык ичимдиктер 97 пайыз өлкөлөрдө салыкка алынат, бул сан 2023-жылдан бери өзгөргөн жок», — деп билдирет БУУнун жаңылыктар кызматы ВОЗго шилтеме берип.
Доклад ошондой эле алкоголь салыктары 167 өлкөдө бар экенин, ал эми 12 мамлекетте спирт ичимдиктерин сатууга толугу менен тыюу салынганын көрсөтөт.
Мындан тышкары, 2022-жылдан бери алкоголь көпчүлүк өлкөлөрдө жеткиликтүү болуп калды же мурдагы бааларын сактап калды, анткени салык ставкалары инфляция жана кирешелердин өсүшүнө жетпей жатат. Вино 25 өлкөдө кошумча салыкка алынбайт.
ВОЗдын ден соолук көрсөткүчтөрү боюнча бөлүмүнүн директору Этьен Круг алкогольдин жеткиликтүүлүгү зомбулук, жаракаттар жана оорулардын көбөйүшүнө алып келерин баса белгиледи.
ВОЗ дүйнөлүк масштабда спирт ичимдиктерине акциз ставкалары төмөн бойдон калууда: сыра үчүн орточо 14 пайыз жана күчтүү ичимдиктер үчүн 22,5 пайыз. Таттуу ичимдиктерге салынган салык дагы аз: орточо алганда, алар жөнөкөй таттуу газдалган суунун баасынан болгону эки пайызды түзөт жана көп учурда чектелген ассортиментке гана колдонулат. Мындан тышкары, бир нече өлкөлөр салык ставкаларын инфляцияны эске алуу менен жөнгө салбайт, бул зыяндуу продуктулардын баасын дагы да жеткиликтүү кылат. ВОЗ мамлекеттерди бул жаатта салык саясатын кайра карап чыгууга чакырат.
Кыргызстанда 2026-жылдан тартып алкоголь боюнча акциз салык ставкаларынын жогорулашы күтүлүүдө.
