Саламаттык сактоо министрлиги жүргүзгөн изилдөөлөргө ылайык, 2 жаштан 18 жашка чейинки балдар арасында кариес таралышы изилденген. Маалыматтар 2-6 жаштагы балдардын 79-100% кариес менен ооруганын көрсөтүп, 18 жашка келгенде анын таралышы 94,8% га жетет.
АКИpressке берген интервьюсунда балдардын стоматологу Айтурсун Мырзакаримова балдардагы кеңири таралган көйгөйлөр, дарыгерге биринчи жолу кайрылуу убактысы жана кыйынчылыктарды кантип алдын алуу керектиги тууралуу маалымат бөлүштү.
- Балдарда стоматологиялык көйгөйлөрдүн масштабы кандай?
- Биздин байкоолорго ылайык, кабыл алууга келген балдардын 90% кариес менен ооруган. Бул көрсөткүч абдан жогору жана профилактиканын жетишсиздигин көрсөтөт.
- Стоматологиялык оорулардын алдын алуу үчүн негизги кадамдар кандай?
- Биринчиден, мен ата-энелерге балдардын ооз гигиенасын туруктуу камсыз кылууну сунуштайм. Ошондой эле, стоматологго алты айда бир баруу маанилүү.
Муну менен бирге, көпчүлүк ата-энелер эмчек тиштери дарылоону талап кылбайт деп эсептешет. Бул жаңылыш пикир олуттуу көйгөйлөргө алып келиши мүмкүн.
- Эмчек тиштеринин мааниси кандай, эгер алар кандай болгон күндө да түшсө?
- Эмчек тиштери туура тиштин орношушун жана туруктуу тиштердин чыгышын түзүүдө критикалык мааниге ээ.
Көбүнчө бизге 3-6 жаштагы балдар келип, пульпит жана периодонтит сыяктуу кыйынчылыктар менен келип жатышат, анткени ата-энелер кариесин эрте стадиясында байкабай калышат.
Натыйжада, кээде тиштерди алууга туура келет, бул туруктуу тиштердин жылышына алып келиши мүмкүн жана келечекте ортодонтиялык дарылоону талап кылышы мүмкүн.
- Кандай стоматологиялык көйгөйлөр эң көп кездешет?
- Биздин практикалык тажрыйбабызда негизинен кыйын формалардагы кариес менен кездешебиз. Периодонтит көп учурда тиштерди алууга алып келет. Ошондой эле, ооз гигиенасынын төмөн деңгээлин байкайбыз. Көпчүлүк ата-энелер туруктуу тиштер 6 жашта чыга баштайт деп билбейт жана кариоз же пульпит менен келген туруктуу тиштер менен келип, эмне үчүн мындай болуп жатканын таң калышат.
Биз ар дайым 5-6 жаштан баштап профилактикалык текшерүүлөрдүн зарылдыгын, фиссураларды герметизациялоо жана туруктуу тиштерди кариестен коргоо үчүн баса белгилеп келебиз.
- Биринчи жолу баланы стоматологго качан алып баруу керек?
- Стоматологго биринчи жолу баруу биринчи тиштер пайда болгондо болушу керек, бул адатта 6-7 айда болот. Бул этапта тиштердин өсүшүн жана чыгышын баалоо, ошондой эле алардын абалын көзөмөлдөө маанилүү.
- Тиштер жана тиштин орношушу кандайча пайда болот?
- Ар бир тиштин өзүнүн чыгуу мөөнөтү бар. Биринчи эмчек тиштери болжол менен 6 айда пайда болот, ал эми 2 жашка келгенде эмчек тиштеринин орношушу түзүлөт. Баланын өзү тиштерине кам көрө баштаганын күтпөй, биринчи тиштер пайда болгондон кийин дароо гигиенаны баштоо маанилүү, бул жөн гана вата диски менен тазалоо болсо да.
- Тиштерди качан тазалай баштоо керек?
- Тиштерди тазалоо биринчи тиштер пайда болгондон башталууга тийиш. Балага бул процесс менен акырындык менен тааныштырууга болот.
Ооба, башында балдар каршы болушу мүмкүн, бирок оозду карабастан калтырса, бул кариеске алып келиши мүмкүн.
- Балдар үчүн ооз гигиенасынын каражаттарын кантип тандоо керек?
- Бул жашка жараша болот. 2 жашка чейин тиштерди тазалоо абдан кылдат болушу керек, паста колдонбостон. 2-5 жаштагы балдар үчүн коопсуз фтор концентрациясы бар пасталарды колдонууга болот. 6 жаштан баштап, туруктуу тиштер чыга баштаганда, орто катуулуктагы тиш щеткаларына жана чоңдор үчүн пасталарга өтүү керек.
Көпчүлүк ата-энелер муну билбейт жана эскирген балдар щеткаларын колдонуп келишет, алар азырынча натыйжалуу эмес.
- Бүгүнкү күндө балдардын стоматологиясында кандай профилактика ыкмалары колдонулат?
- Биздин практикалык тажрыйбабызда аппликация гелдери, фиссураларды герметизациялоо жана башка профилактика ыкмалары колдонулат. Бирок мен ата-энелерге мурунку адистин текшерүүсүз мындай каражаттарды өз алдынча колдонууга сунуштабайм.
Кариес - бул оору, жана ар кандай профилактикадан мурун анын стадиясын жана баланын тиштеринин жалпы абалын баалоо маанилүү.
- Балдардын таттууларды колдонушу менен кантип күрөшүү керек?
- Таттууларды толугу менен алып салуу мүмкүн эмес, өзгөчө майрам күндөрүндө. Бирок профилактика үчүн жөнөкөй чаралар бар. Таттууларды жеп болгондон кийин, оозду суу менен чайкоо жетиштүү. Албетте, таңертең жана кечинде тиштерди тазалоо милдеттүү.
Профилактика ар дайым кыйынчылыктарды дарылоодон оңой жана коопсуз экенин унутпаңыз. Туруктуу текшерүүлөр, туура гигиена жана ата-энелердин маалымдуулугу балдардагы стоматологиялык көйгөйлөрдүн көбүн алдын алууга жардам берет.
