ICE жөнүндө негиздер
Иммиграция жана бажы кызматы (ICE) 2002-жылы 11-сентябрдагы террордук актыларга жооп катары жана өлкөнүн коопсуздук системасын реформалоо алкагында түзүлгөн.ICEнин директору АКШнын президенти тарабынан дайындалат, учурда бул кызматта Тодд М. Лайонс, 2025-жылдын мартында кызматка киришкен.
ICEнин негизги милдети - иммиграция мыйзамдарын сактоону көзөмөлдөө жана миграция менен байланышкан кылмыштарга каршы күрөшүү. Кызмат мыйзамсыз мигранттарды издөө, депортацияларды уюштуруу жана контрабанда жана документтерди жасалмалоо менен байланышкан кылмыштарды иликтөө менен активдүү алектенет.
Акыркы жылдары ICEнин таасири кыйла өстү, айрыкча Трамптын администрациясынын катуу миграция саясатынын фонуна карата. Штатта болжол менен 20 миң кызматкер иштейт жана кызматтын 400дөн ашык кеңсеси бар, алар АКШда жана чет өлкөлөрдө жайгашкан. ICEнин бюджети 8 миллиард долларды түзөт, бул аны тарыхтагы эң финансылык жактан камсыздалган федералдык агенттиктердин бири кылат.
Протесттердин күчөшү
Жаңы кырдаал 2026-жылдын 7-январында күчөдү, ал кезде ICEнин агенти 37 жаштагы америкалык Рене Николь Гудду атып салган, бийликтин версиясы боюнча, ал кызматкерлерге урунууга аракет кылган.Кийин, 24-январда, ошол эле шаарда 37 жаштагы медсестра Алекс Джеффри Претти атып алынган. Бийлик анын куралдуу экенин билдирген, бирок видеотасмаларда анын колунда болгону телефон экенин көрсөткөн.
Алдын ала скандалдар
ICEге карата сын 2025-жылдан башталды. ММКлар билим берүү мекемелериндеги жана диний жайлардагы рейддер, ошондой эле үй-бүлөлөрдүн ажырашуу жана кармалгандардын шарттары боюнча суроолорду көтөрүштү.2025-жылдын майында Тодд Лайонс агенттерге соттун буйругусуз турак жайларга кирүүгө уруксат берген сырдуу меморандумга кол койду, бул адвокаттар жана укук коргоочулар арасында нааразычылык жаратты.
Укук коргоо уюмдарынын маалыматы боюнча, 2025-жылы кармоо борборлорунда 32 адам каза болгон, бул 2004-жылдан бери эң жаман көрсөткүч. Ошол жылдын сентябрь айында Калифорниядагы борбордо жүздөн ашык кармалган адам кечирилгис шарттардан улам ачкачылык жарыялашкан.
2025-жылдын декабрь айынын аягында Трамп ICE агенттерин Миннеаполиске жиберген, бул көптөгөн күч колдонуу менен кармоо инциденттерине алып келген.
Протест формалары
Протесттик акциялар ар кандай формаларды кабыл алат.Активисттер CNNдин маалыматы боюнча 43 штатта 200дөн ашык протест акцияларын уюштурушкан.
Миннеаполисте тургундар пляжда чогулуп, SOS сөзүнө тизилишкен, жергиликтүү окуяларга биримдик көрсөтүшкөн. Митингдер Калифорнияда, Орегон, Вашингтон, Нью-Йорк, Техас жана башка штаттарда да өткөн.
Көпчүлүк акциялар бейпил өтсө да, кээ бирлери полиция менен кагылышууларга алып келген.
Кээ бир протестчилер иш таштоо форматын тандап, өз мекемелерин жапкан жана жумуш сменаларын өткөрүп жиберишкен. Протестчилердин урааны: "Жумуш жок, мектеп жок, сатып алуулар жок".
Маркетинг профессору Скотт Гэллоуэй ChatGPT Plus, Amazon Prime жана Netflix сыяктуу кызматтарга жазылууну массалык түрдө токтотуу аркылуу протесттин жаңы жолун сунуштады, экономикалык бойкотту натыйжалуу болот деп эсептеп.
Грэмми сыйлыгын тапшыруу учурунда испан тилиндеги альбом үчүн негизги сыйлыкты алган биринчи аткаруучу Bad Bunny Трамптын иммиграция саясатын сындап, "ICEни жоюу" керектигин айтты. Билли Айлиш да адамдардын укуктарын коргоо маанилүүлүгүн белгилеп, добуштардын маанилүү экенин айтты.
Кырдаал курчуп жатат
Протесттердин фонуна карата Трамптын президенттик рейтингинин деңгээли 38% га түшүп, Reuters жана Ipsosтун сурамжылоосуна ылайык, анын президенттиги учурундагы эң төмөнкү көрсөткүч болуп калды.Кээ бир америкалыктар жарандык согуш мүмкүнчүлүгү жөнүндө сүйлөй башташты, өз пикирлерин социалдык тармактардагы посттор менен бекемдешти.
Илон Маск кырдаалды комментарийлеп, "Мындай болуп жаткандай" деди.
Бийликтин реакциясы
Трамп ички коопсуздук министри Кристи Ноэмге демократтар башкарган шаарлардагы протесттерге ICE агенттеринин кийлигишпеши үчүн көзөмөлдөөнү буйруган. Бирок, анын айтымында, федералдык агенттер жергиликтүү бийлик жардам сураса "методикалык жооп берүүгө" даяр болушат.Ал ошондой эле федералдык кызматтардын аракеттери өкмөттүк имараттарды коргоодо катуу болорун, зыян келтирүүгө жол бербестигин баса белгиледи.
Трамп протестчилерди "жогорку төлөмдүү бунтчулар" жана "анархисттер" деп атап, анын чек араларды көзөмөлдөө саясаты америкалыктардын көпчүлүгү тарабынан колдоого алынарын билдирди.
Министр Ноэм Миннесота штатындагы иммиграция кызматынын бардык агенттерине видеокамераларды камсыз кылууну пландап жатканын билдирди.
Ошол эле учурда белгилүү журналисттер Дон Лемон жана Джорджия Форт протесттер тууралуу репортаждары үчүн кармалып, кылмыштарга айыпталды, бул тууралуу Журналисттерди коргоо комитети (CPJ) маалымдады.
Инциденттерди иликтөө
Алекс Преттинин өлүмүнө байланыштуу башталган нааразычылыктардан кийин Трамп "адилеттүү иликтөө" жүргүзүүгө убада берди. АКШ Конгресси ички иликтөө боюнча алдын ала отчетту алды.Инцидентке катышкан федералдык агенттер кызматтан убактылуу четтетилди, адам укуктарын бузуу жана күчтү ашыкча колдонуу боюнча текшерүү жүрүп жатат.
Хеннепин округунун соттук-медициналык эксперти Преттинин өлүмүнүн себеби башка адамдын аракеттери экенин аныктады; бирок бул ар дайым кылмышты билдирбейт. Претти милиция кызматкерлеринин бири тарабынан алган ок жеп каза болгон, соттук-медициналык экспертинин отчетуна ылайык.
