АКШнын президенти Дональд Трамп 21-январда Гренландияга байланыштуу жаңы келишимди жарыялады, анда Даниянын бул аралдагы суверенитетин сактоо пландалууда. Бул тууралуу Axios басылмасы эки маалымдар булакка шилтеме берип билдирген.
Маалыматка ылайык, сүйлөшүүлөр Трамптын НАТОнун башкы катчысы Марк Рютте менен болгон жолугушуусунда талкууланган. Ал 1951-жылы кол коюлган Гренландияны коргоо келишимин жаңыртууну камтыйт, бул АКШга аскердик базаларды куруу жана «коргоо зоналарын» түзүү боюнча укуктарын кеңейтүүгө мүмкүндүк берет. Бул келишимдин алкагында Америка Кошмо Штаттары аралда «Алтын купол» деп аталган абадан коргонуу элементтерин жайгаштырууга да мүмкүнчүлүк алат, бул тууралуу Трамп мурда айткан.
Мындан тышкары, Axios булактары келишимде Дания менен биргеликте Гренландиянын табигый ресурстарын иштетүү боюнча долбоорлор каралганын билдиришет.
Басылма Рюттенин сунуш кылган идеялары Даниянын узак мөөнөттүү сунушун чагылдырат, анда Дания аралды көзөмөлдөп, АКШ бул региондогу аскердик катышуусун күчөтүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болот деп белгилейт.
The Telegraph маалыматтарына ылайык, Трамптын сунуш кылган келишими Гренландияны сатып алууну камтыбайт. Анын ордуна АКШ аралдын айрым аймактарында аскердик базаларды көзөмөлдөөнү каалайт.
Ошол эле учурда, британдык Daily Mail маалыматтарына ылайык, Трамптын администрациясы Гренландиянын ар бир тургуну үчүн аралды АКШга кошуу идеясын колдосо, бир миллион доллар төлөөнү карап жатат. Гренландиянын калкы 57 миңден ашуун экенин эске алганда, жалпы төлөмдөр 57 миллиард долларга жетиши мүмкүн.
Басылманын маалыматы боюнча, мындай ыкма америкалык аскердик катышууну күчөтүүнүн альтернативасы катары каралышы мүмкүн.
Дания, өз кезегинде, Гренландия боюнча позициясы өзгөрбөгөнүн билдирет: Копенгаген аралды өткөрүп берүү же сатуу мүмкүнчүлүгүн карабайт, бардык чечимдер Даниянын макулдугун талап кыларын баса белгилейт.
«Мындай нерсе болбойт. АКШ Гренландияны башкарбайт. Бул кызыл сызык», — деди Даниянын тышкы иштер министри Ларс Лекке Расмуссен DR телеканалына берген интервьюсунда.
Трамптын Ак үйгө кайтып келгени менен, АКШ Гренландиядагы кызыкчылыктарын активдүү билдирип жатат. Бул риторика 2026-жылдын январында Венесуэлада Николас Мадуро президент болуп келгенден кийин күчөдү. Трамп Гренландияны АКШнын улуттук коопсуздугу үчүн маанилүү деп, Россия жана Кытай тараптан келген коркунучтардын шартында, Дания аралды башкаргандыктан анын коргонушун камсыздай албай турганын баса белгилейт. Мындай билдирүүлөрдүн фонуна карата сегиз европа өлкөсү Гренландияга аскерлерин жөнөттү, андан кийин Трамп алардын товарларына бажы салыктарын киргизүү менен коркутту. 21-январда ал Давос шаарындагы Дүйнөлүк экономикалык форумда программалык сөз сүйлөп, күч колдонууга ниеттенбестигин, бирок АКШ Гренландияны алуу боюнча талаптарын уланта берерин билдирди. Кейин Трамп 1-февралга белгиленген бажы салыктарын киргизбестигин кошумчалады.
