2026-жылдын 21-январынан тартып коомчулукка «Этил спиртти өндүрүү, импорттоо, сактоо жана сатуу боюнча мамлекеттик монополия жөнүндө» мыйзамга өзгөртүүлөрдү киргизүү боюнча мыйзам долбоору сунушталат. Бул мыйзам долбоорунун демилгечиси Жогорку Кеңештин депутаты Марлен Маматалиев.
Сунушталган өзгөртүүлөрдүн негиздемесинде, алар төмөнкү максаттарга багытталгандыгы белгиленет:
- алкоголь ичимдиктерин пайдаланууну азайтуу;
- граждандардын ден соолугун коргоо;
- коомдогу коопсуздук деңгээлин жогорулатуу.
Мыйзам долбоору төмөнкү негизги пункттарды камтыйт:
- түнкү убакта алкоголь сатуу убактысын чектөө;
- алкогольду сатууга лицензиясы бар атайын мекемелерде — ресторандарда, барларда жана дүкөндөрдө гана уруксат берүү;
- түнкү убакта башка соода жайларында алкоголь сатууга тыюу салуу.
Статистикага ылайык:
- Кыргызстанда үй-бүлөдөгү зомбулуктун болжол менен 75%ы алкоголь ичкен учурда болот;
- 2019-жылы Ички иштер министрлиги үй-бүлөлүк зомбулук боюнча 8 159 арызды каттаган, анын 70%ы алкоголду ашыкча пайдаланган үй-бүлөлөрдө болгон;
- 2024-жылдын башынан бери 3 754 мас айдоочу аныкталган, алардын 65и жол кырсыктарына себепкер болуп, 117 адам жаракат алып, экөө каза болгон.
алкогольдун бөлүштүрүлбөгөн жерлеринин тизмесин кеңейтүүнү камтыйт.
Тыюу борбордук аянттарда, ошондой эле парктарда, скверлерде, эс алуу жана көңүл ачуу комплекстеринин чегинен 100 метр радиусундагы аймактарда күчүндө болот.
Түнкү убакта алкоголь сатууга 23:00дөн 08:00гө чейин тыюу салынат.
Бирок, төмөнкү учурлар үчүн исключения каралган:
- агрардык товар өндүрүүчүлөр тарабынан коомдук тамактануу чөйрөсүндө алкоголь продукциясын сатуу;
- жеке ишкерлер тарабынан коомдук тамактануу жайларында сыра жана башка жеңил алкоголь ичимдиктерин сатуу;
- Таможня союзунун чегинен чыгып жаткан жарандар үчүн бажы төлөмсүз соода дүкөндөрүндө (duty free) алкоголь сатуу.
Мыйзам долбоорунун негиздемесинде башка өлкөлөрдүн тажрыйбасы да белгиленет:
- Россияда жана Казакстанда түнкү убакта алкоголь сатууга тыюу салынган;
- ушундай чектөөлөр киргизилген аймактарда жол кырсыктарынын жана укук бузуулардын санынын кескин азайышы байкалууда;
- Финляндияда жана Швецияда күчтүү алкоголь мамлекеттик дүкөндөр аркылуу сатылат жана убакыт боюнча катуу көзөмөлдөнөт.
