БУУнун саясий маселелер боюнча орун басары Розмари Дикарло өз сөзүндө дүйнөдөгү ар бир бешинчи бала согуштардын жана конфликттердин кесепеттери менен бетме-бет келет деп белгиледи.
Ал ошондой эле дүйнөдөгү куралдуу конфликттердин саны рекорддук деңгээлге жеткенин, бул экинчи дүйнөлүк согуштан бери байкалган эмес экенин айтты. БУУнун маалыматы боюнча, 2023-жылдан 2024-жылга чейин балдардын укуктарын бузуу боюнча олуттуу учурлар 25%ка өскөн.
Дикарло акыркы күндөрдө Израиль, БАЭ, Катар, Бахрейн жана Оман сыяктуу өлкөлөрдө мектептердин жабылып, алыстан билим берүү системасына өтүшү тууралуу мисалдарды келтирди. Мындан тышкары, Ирандын Минаб шаарындагы башталгыч мектепке болгон соккудан улам балдардын өлүмү тууралуу маалыматтар келип түшкөн.
Билим берүү - куткаруунун ачкычы
Зомбулук шарттарында мектептер жалгыз коопсуз мейкиндик болуп калат. Билим берүү жалдоону, адамдарды соодалоону жана эксплуатацияны алдын алат, ошондой эле гигиена, психосоциалдык колдоо жана башка негизги кызматтарга жетүүнү камсыз кылат.2024-жылы БУУ 2 374 мектептерге жана медициналык мекемелерге болгон чабуулдарды каттаган, эң көп чабуулдар Украинада, Израильде, басып алынган палестин жерлеринде жана Гаити өлкөсүндө катталган.
Дикарло ошондой эле БУУнун Коопсуздук Кеңешинин 2601 (2021) резолюциясын эске салды, ал конфликттердин тараптарын билим берүү мекемелерине, балдарга жана алардын мугалимдерине болгон чабуулдарды дароо токтотууга, ошондой эле эл аралык гуманитардык укукка ылайык билим алуу укугун урматтоого чакырат.
Ал АКШнын биринчи айымына конфликттик шарттарда балдардын проблемаларына көңүл бурууга болгон аракеттери үчүн ыраазычылык билдирди, анын ичинде украиналык балдарды үй-бүлөлөрү менен кайра бириктирүүдө активдүү катышуусу.
Цифрдык технологиялар - билим алуунун жолу
Билим берүүчү инфраструктуранын бузулушу жана мугалимдердин жетишсиздиги шарттарында, конфликттик зоналарда 44 миллион педагог жетишпейт, цифрдык технологияларды колдонуу үзгүлтүксүз билим берүүнү камсыз кылуу үчүн маанилүү ресурс болуп калышы мүмкүн.БУУнун өкүлү ЮНИСЕФ жана "Майкрософт" тарабынан иштелип чыккан "Окуучунун паспорту" программасы сыяктуу мисалдарды келтирди, ал 47 өлкөдөгү 10 миллион балага мобилдик билим берүү платформасына жетүүнү камсыз кылат.
Ошондой эле Vodafone Фонду БУУнун Бежендер маселелери боюнча башкармалыгы менен биргеликте Конго Демократиялык Республикасында жана Түштүк Суданда мажбурлап көчүрүлгөн адамдар жана мугалимдер үчүн цифрдык билим берүү контентине жетүүнү камсыз кылууга аракет кылып жатат. Афганистанда ЮНЕСКО цифрдык технологияларды үйдө жана коомдордо билим берүүнү уюштуруу үчүн колдонууда, анда 2,2 миллион кыз билим берүү системасынан четтетилген.
Цифрдык дүйнөдөгү тобокелдиктер
Бирок Дикарло цифрдык технологиялар да тобокелдиктерди алып келерин баса белгиледи. Конфликттерде болгон балдар, өзгөчө онлайн коркунучтарга, мисалы, эксплуатация, адамдарды соодалоо, радикалдашуу жана кибербуллингге кабылышат.Ал эл аралык укукка ылайык цифрдык мейкиндикте балдардын укуктарын коргоо үчүн укуктук жана саясий механизмдерди бекемдөөгө чакырды жана технологиялык компаниялардын колдонуучулардын, өзгөчө жаштардын коопсуздугу үчүн жоопкерчилигин баса белгиледи.
Конфликттерди алдын алуу - коргоонун негизги негиздери
Каржылоонун кыскарышы да кооптонууну жаратат: өзгөчө кырдаалдарда билим берүү үчүн каражаттар 24%га кыскарды, муктаждыктардын өсүшүнө карабастан. Дикарло балдарды коргоонун эң эффективдүү жолу - согуштарды алдын алуу жана токтотуу экенин баса белгиледи.Тынчтыкты түзүү - Бириккен Улуттар Уюмунун негизги милдети. Биз бул максатка жетүү үчүн биргелешип иштешибиз керек.
Мелания Трамп: билим берүү жана технологиялар - тынчтыктын кепилдиги
БУУнун Коопсуздук Кеңешинин жыйынында сүйлөп жатып, Мелания Трамп дүйнөлүк лидерлерди билим берүү жана технологияларга жетүүнү бекемдөө үчүн негизги факторлор катары көңүл бурууга чакырды.Ал өз сөзүнүн башында конфликттерде жакындарын жоготкон үй-бүлөлөргө көңүл айтып, согуштан жабыркаган балдарды колдой турганын билдирди.
АКШ дүйнө жүзүндөгү бардык балдарды колдойт.Ал туруктуу тынчтык билим жана өз ара түшүнүүгө байланыштуу экенин, билим берүүгө жетүүнү чектеген коомдор туруктуулук жана конфликттер менен бетме-бет келүү коркунучуна дуушар болорун эскертти. Мелания Трамп билим берүү адам укуктарынын негизги укугу экенин жана балдар билим алууга мүмкүнчүлүк албаганда, коомдун жогорку баа төлөй турганын баса белгиледи.
Ошондой эле ал билимдерди демократиялаштырууда жасалма интеллект жана цифрдык жеткиликтүүлүктүн маанилүүлүгүн белгилеп, өлкөлөрдү технологиялык айырмачылыкты кыскартууга чакырды.
"Тынчтыкка жетүүнүн жолу - балдарыбызды билим берүү жана технологиялар аркылуу мүмкүнчүлүктөрүн кеңейтүүдө," - деп жыйынтыктады ал.
Башкы беттеги сүрөт: БУУ / М. Элиас (Мелания Трамп БУУнун Коопсуздук Кеңешинин жыйынында төрагалык кылууда).
