Эксперттер 2008-жылы кабыл алынган мыйзамга көңүл бурушту, ал мыйзам Америка Кошмо Штаттарынын бийлигин өлкөгө коштоочу чоңдорсуз келген курак жетпегендерге тиешелүү мамиле кылууга милдеттендирет. Бул мыйзам балдарды катаал мамиледен, эксплуатациядан жана адамдарды соодалоодон коргойт, юридикалык жардам алуу укугун кепилдейт жана соттук териштирүүсүз чыгарууга тыюу салат.
Анткен менен, эксперттердин айтымында, 2025-жылдын 18-февралында Америка Кошмо Штаттарынын Ички иштер министрлиги коммерциялык эмес юридикалык уюмдардын ишин токтотуу чечимин кабыл алып, курак жетпеген мигранттардын кызыкчылыктарын коргогон адвокаттарды каржылоону токтотту.
Майда маалыматтарга ылайык, балдар терезеси жок камераларда кармалып, көп учурда зарыл медициналык жардам ала алышпайт, ата-энелеринен же камкорчуларынан ажыратуу айлар бою улантылышы мүмкүн. 2025-жылдын январь айынан август айына чейин камакта кармоо орточо мөөнөтү бир айдан алты айга чейин узарды, ал эми балдарды туугандарына өткөрүп берүү учурлары 95%дан 45%га чейин эки эсе кыскарды.
Көз каранды эмес эксперттер ошондой эле коштоочу чоңдорсуз курак жетпегендердин мыйзамсыз депортацияланышынын көптөгөн учурлары тууралуу маалымат беришти, бул болсо жогору коюлган принципти бузат. Бул адамдар соодасына же тобокел тобуна кирген балдарга тиешелүү.
Балдарга ошондой эле эки вариант сунушталат: же өлкөдөн 2 500 доллар төлөп чыгып кетүүгө макул болуу, же чексиз камакта кармалып, 18 жашка толгондо Америка Кошмо Штаттарынын Иммиграция жана бажы кызматынын юрисдикциясына өткөрүлүүгө дуушар болуу.
Эксперттер курак жетпегендер административдик жана соттук коргоо механизмдерине жеткиликтүү болушу керектигин баса белгилешти, бул алардын абалына жана ата-энелеринин же камкорчуларынын абалына байланыштуу.
Тездетилген процедуралар баланын кызыкчылыктарына жооп бергенде жана адекваттуу юридикалык процедура кепилдиктерин бузбаганда гана мүмкүн.Бул билдирүүнү колдогон үч атайын докладчы, БУУнун Адам укуктары боюнча кеңеши тарабынан дайындалган. Алардын иши адамдарды соодалоо, мигранттардын укуктары жана судьялар менен адвокаттардын көз карандысыздыгы менен байланышкан маселелерди камтыйт. Алар БУУнун кызматкерлери эмес жана өз иштери үчүн бул уюмдан айлык албайт.
Башкы беттеги сүрөт иллюстративдик: © Unsplash/Х. Мендоса.
