Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети 2026-жылдын 10-февралынан күчүнө кире турган №77 токтомду кабыл алды. Бул документ НДС боюнча салык базасын эсептөөгө болгон мамилени түп-тамырынан өзгөртөт, анын ичинде ЕАЭБ өлкөлөрүнөн импорттолгон товарларды да камтыйт. Россиянын Кыргызстандагы соода өкүлчүлүгүнүн маалыматына ылайык, жаңы өзгөртүүлөрдүн максаты "коркунучтуу" категориясына кирген товарлар үчүн эрежелерди тактоо жана алардын импорттук баасын контролдоону жакшыртуу.
Жаңы талаптарга ылайык, коркунучтуу товарлар үчүн салык базасы азыр товардык позиция боюнча орточо баанын 30%га төмөндөтүлгөн негизинде аныкталат. Бул орточо бааны эсептөө үчүн Мамлекеттик салык кызматы акыркы 60 күндөгү товарларды импорттоо боюнча декларациялардан алынган маалыматтарды пайдаланат. Социалдык мааниси бар товарлар үчүн эсептөөгө өндүрүүчүлөрдүн электрондук эсеп-фактураларынын маалыматтары да киргизилет. "Коркунучтуу" деп эсептелген товарлардын тизмеси ай сайын бизнес жана мамлекеттик органдардын суроолоруна жооп катары жаңыртылып турат, ал эми салык базасы квартал сайын бекитилет.
“Чоң салык төлөөчүлөр” үчүн өзгөчө шарттар бар. Мындай компаниялар үчүн НДС документ менен тастыкталган келишимдин баасынын негизинде эсептелет, "коркунучтуу" коэффициенттерди колдонбостон. Бирок салык органдары бул баалардын негиздүүлүгүн текшерүүгө укуктуу, экспортчу өлкөлөрдүн компетенттүү органдарынан маалымат сурап. Эгер 90 күндүн ичинде тастыктоо берилбесе же бааларда туура эмес маалыматтар аныкталса, импорттоочу "коркунучтуу" база боюнча салыкты, айыппулдарды эсепке алуу менен, импорттоонун башталган убагынан тартып төлөөгө мажбур болот.
Жаңы эрежелер токтомдун расмий жарыяланган убагынан тартып күчүнө кирет, ошол эле учурда айрым нормалар 2025-жылдын сентябрынан декабрына чейинки мезгилде пайда болгон укук мамилелерине колдонулат. Бул өзгөртүүлөр фактически импорт үчүн "орточо рыноктук баа" принципин бекемдейт, келишимдик бааны колдонууга толук ачыктык жана маалыматтарды өкмөттөр аралык каналдар аркылуу тастыктоо шартында гана мүмкүнчүлүк берет.
