Эмгек, социалдык камсыздандыруу жана миграция министринин орун басары Айнура Орозбаева бул инициативаларды практикада кантип ишке ашырууга болоорун жана алар социалдык тармакка кандай өзгөрүүлөрдү алып келери тууралуу 24.kg сайтына берген интервьюсунда айтып берди.
Алдын алуу чараларына өтүү
Меморандумдун мааниси жаңы кызматташуу моделине өтүүдө, деп белгилейт Айнура Орозбаева.«Документ учурдагы көйгөйлөргө жооп берүүдөн, алардын алдын алууга өтүүнү белгилейт. Биз мамлекеттик органдар, НПО жана эл аралык өнөктөштөр биргелешип иштеши үчүн бирдиктүү мейкиндикти түзүп жатабыз. Бул көйгөйлөрдү аныктоодон баштап, үй-бүлөлөрдү комплекстүү колдоого чейин үзгүлтүксүз жардам берүү процессин курууга мүмкүндүк берет. Мындай мамиле чечимдердин бөлүнүшүн азайтып, колдоону жарандар үчүн жеткиликтүү кылат», — деп баса белгилейт ал.
Министрдин орун басары ошондой эле үй-бүлөлүк кризистерди эрте аныктоонун маанисине көңүл бурат.
«Каржылык кыйынчылыктар, психологиялык басым жана турак жайды жоготуу коркунучу — бул дароо жооп берилиши керек болгон сигналдар. Эрте жардам олуттуу кесепеттердин алдын алууга жана узак мөөнөттүү перспективада социалдык коргоо системасына жүктөмдү азайтууга жардам берет», — деп кошумчалады ал.
Социалдык кызматкерлерди даярдоону жакшыртуу
Приоритеттүү милдеттердин бири социалдык тармактагы адистердин квалификациясын жогорулатуу болот.«Социалдык жардамдын натыйжалуулугу адистердин даярдыгынын сапаты менен түздөн-түз байланыштуу, жана биз бул маселеге өзгөчө көңүл буруп жатабыз. Жаңы билим берүү программалары киргизилип, мекемелер аралык өз ара аракеттешүү күчөтүлүп, эл аралык өнөктөштөр менен кызматташтык кеңейүүдө. Заманауи социалдык кызматкер кырдаалды психологиялык, социалдык жана юридикалык аспектилерди эске алып, комплекстүү баалоо мүмкүнчүлүгүнө ээ болушу керек. Бул жарандардын система боюнча ишенимин жана кабыл алынган чечимдердин натыйжалуулугун жогорулатат», — деп белгиледи Орозбаева.
«Эне үйү» долбоору: интеграцияланган жардам
Алдын алуу системасынын алкагында Mother’s Home International Foundation тарабынан колдоого алынган «Эне үйү» («Дом матери») долбоору ишке ашырылууда.Центр аялдарга коопсуз мейкиндик жана ар тараптуу жардам көрсөтөт, анын ичинде психологиялык колдоо, юридикалык консультациялар жана медициналык коштоолор. Орозбаеванын айтымында, интеграцияланган мамиле учурдагы көйгөйлөрдү чечүүгө гана эмес, үй-бүлөнү сактоого да мүмкүндүк берет, бул бала үчүн өнүгүүнүн негизги чөйрөсү.
Жаңы төрөлгөн балдардан баш тартууну алдын алууга өзгөчө көңүл бурулат — бул эң кыйын социалдык маселелердин бири.
«Эң уязвимый учурда колдоо көрсөтүү, баланы гана эмес, үй-бүлөнүн келечегин сактоого жардам берет. Баш тартуу көп учурда коркуу, изоляция жана колдоонун жоктугунан келип чыгат. Аял жардам алып, мүмкүнчүлүктөрдү көргөндө, баланы сактап калуу мүмкүнчүлүктөрү кыйла жогорулайт», — деп ишенет министрдин орун басары.
Ишенимди калыбына келтирүү үчүн колдоо
Комплекстүү жардам төмөнкүлөрдү камтыйт:- стрессти жана тынчсызданууну жеңүүгө психологиялык колдоо;
- эненин жана баланын коопсуздугун камсыз кылуу үчүн медициналык коштоо;
- укуктары, төлөмдөр жана жеткиликтүү кызматтар тууралуу түшүндүрмөлөрдү берүүчү социалдык-укуктук консультациялар;
- сырттан басым болбостон, кырдаалды стабилдештирүүгө мүмкүндүк берген убактылуу жашоо.
Мындай мамиле үй-бүлөнү алмаштырууга эмес, аны сактоого жана бекемдөөгө багытталган. Министрдин орун басары үй-бүлө бала үчүн эмоционалдык жана социалдык өнүгүүнү камсыздай турганын баса белгилейт.
Узак мөөнөттүү пландар жана регионалдык контекст
Кыргызстан социалдык саясаттын алдын алуу моделин өнүктүрүүнү улантууда, өнөктөштөр менен активдүү кызматташып, деп билдирет Айнура Орозбаева.«Партнерлукка ачык болуу — Кыргызстандагы социалдык саясаттын эң күчтүү артыкчылыктарынын бири. Системалык колдоо үй-бүлөлөрдүн социалдык жетимчилигин азайтууга жардам берет, анын тамырынан келип чыккан себептерин жоюу менен. Жардам эрте көрсөтүлсө, баланын үй-бүлөдөн тышкары калуу коркунучу азаят. Натыйжада, жаңы чаралар аялдарга ишеним жана кризистен чыгуу мүмкүнчүлүгүн берет, үй-бүлөнү жана өзүнүн кадыр-баркын сактап калат. Бул балдарга коопсуз жана сүйүү менен толтурулган чөйрөдө өсүү мүмкүнчүлүгүн берет, бул туруктуу жана ден-соолукка пайдалуу коомдун негизги шарттарынын бири», — деп жыйынтыктады ал.
Кол коюлган меморандум кызматташуу боюнча жөн гана келишим эмес, үй-бүлө институтун бекемдөөгө жана алдын алуу социалдык саясатын өнүктүрүүгө багытталган узак мөөнөттүү стратегиянын негизги бөлүгү болуп саналат. Министрдин орун басарынын айтымында, мындай мамиле бүгүнкү көйгөйлөрдү чечүүгө гана эмес, келечектеги муундар үчүн туруктуу колдоо системасын түзүүгө мүмкүндүк берет.
