Первоначально последствия конфликта затронули туристический сектор.
На данный момент поездки кыргызстанцев в умру временно ограничены. МИД призвал воздержаться от поездок в этот регион. Также продолжается эвакуация граждан Кыргызстана из стран Ближнего Востока.
В долгосрочной перспективе конфликт может оказать влияние на экономику страны.
Экономисты уже предупредили, что ценовая динамика на ГСМ будет зависеть от стоимости топлива на российских НПЗ, поскольку этот рынок влияет на формирование цен для Кыргызстана.
Рассмотрим, каким образом события на Ближнем Востоке влияют на экономическую ситуацию в республике.
Акча которуулары
Нацбанктын маалыматына ылайык, 2025-жылы алыскы чет өлкөлөрдөн $76,4 млн келип түшкөн (бул санда Түркия, АКШ жана Түштүк Кореядан келген которуулар эсептелген эмес).Ар бир учурда баары өзгөрүшү мүмкүн
Кыргызстандын эл аралык жүк ташуучулар ассоциациясынын орун басары Игорь Голубев белгилегендей, согуштук аракеттердин кесепетинен Иран менен товар жүгүртүү дээрлик токтоп калды, Түркия менен транзит бузулду, ал эми Ирандын Бендер-Аббас портуна жакын Ормуз булагы жана БАЭ портторунан жүктөрдү жеткирүү кыйынчылыктарга учурады."Маселелер деңиз жана авиация жүк ташууларында пайда болду. Буга чейин Пакистан жана Иран аркылуу транзит менен жөнөтүлгөн жүктөр Карачи портунан (Пакистан) чыгып кетчү. Бирок Афганистан менен Пакистан арасындагы катаал мамилелердин, ошондой эле ошол жерде жүрүп жаткан согуштук аракеттердин кесепетинен транзит токтоду", - деди Голубев.
"Биз жаңылыктарды кылдаттык менен байкап турабыз; биз үчүн Пакистандагы кырдаал эң маанилүүсү. Болжолдоо кыйын. Бардыгы бир нече сааттын ичинде өзгөрүшү мүмкүн", - деп кошумчалады ал.Голубев ошондой эле Перс булуңунан келген товарлардын кечигип жатканын белгиледи. Жүк ташууларды башка маршруттарга багыттоого же күтүүгө туура келет.
"Кээ бир жүктөрдү кытайлык пункттар аркылуу жөнөтүшөт. Бирок мындай логистика кымбатка түшөт. Бизде варианттар аз. Америкадан келген товарларды Грузия аркылуу алууга болот, ал эми унаалар, техника жана запчасткалар БАЭден келген. Эми алардын баасы жогорулайт жана күтүү мөөнөтү узарат", - деп жыйынтыктады жүк ташуучулардын өкүлү.
ГСМ
Конфликт Ормуз булагы аркылуу мунай жана газ жеткирүүдө олуттуу үзгүлтүккө алып келди, бул маршрут суюлтулган табигый газдын үчтөн бирин жана дүйнөлүк мунайдын дээрлик төрттөн бирин ташуу үчүн маанилүү.
Азыркы учурда Кыргызстан ГСМ Россиядан өкмөттөр аралык келишимге ылайык келип жаткандыктан, бажы төлөмдөрүнөн качууга мүмкүнчүлүк бар, ошондуктан тынчсызданууга негиз жок.
"ГСМ рыногундагы кырдаал көзөмөлдө, жана кыска мөөнөттүү перспективада ички рынокко терс таасир этпейт. Нефтетрейдерлердин маалыматына ылайык, мунай продуктуларынын жеткирүүлөрү үзгүлтүксүз жана график боюнча жүргүзүлүүдө. Запастар эки айга жетет", - деп билдиришти Мамлекеттик антимонополия комитетинен.
***
Экономикалык адистер экономикалык кырдаалга таасир кийинки айда сезилет деп белгилешет, анткени киреше жана чыгашалар боюнча жыйынтыктар чыгарылат. Бирок, алар Ближний Чыгыштагы конфликттин тез арада чечилишин жана экономикалык байланыштардын калыбына келтирилишине үмүттөнүшөт.
