Бишкектеги Турдакун Усубалиев аянтында фермерлердин ярмаркасы учурунда, суу ресурстары, айыл чарба жана кайра иштетүү өнөр жайы министри Бакыт Торобаев VB.KG маалымат агенттигинин кабарчысы менен маек курду. Маектин негизги темасы - калк арасында социалдык мааниси жогору жана талапка ээ болгон продукт катары эсептелген тоок этин өндүрүү болду.
- Кыргызстанда тоок этин өндүрүү боюнча учурдагы абал кандай? Импортко көз каранды болууну азайтуу боюнча пландар барбы?
- Азыркы учурда биз тоок этинен тартыштыкка дуушар болуп, жергиликтүү өндүрүш аркылуу өзүбүздү болгону 30-35% камсыздап жатабыз. Бирок, үч жыл мурун бул көрсөткүч 10% гана болгонун эске алсак, оң динамиканы байкоого болот. Биз 2030-жылга чейин ички рынокту отандык тоок этине 80% камсыз кылуу максатын койдук. Көрүп тургандай, өсүү тенденциясы байкалууда.
Жумуртка боюнча болсо, биз толугу менен тартыштыкты жоюп, экспорт деңгээлине чыктык.
Учурда биз тоок этин өндүрүүдө окшош чараларды колдонуп жатабыз: жеңилдетилген кредиттер беребиз жана жем менен жардам беребиз. Ошондой эле фермерлер менен кайра иштетүүчүлөрдүн кызматташтыгын уюштурдук. Процесс активдешип жатат: кайра иштетүүчүлөр сырьёго алдын ала заказ беришет, кээде ал тургай алдын ала төлөшөт, бул фермерлерге керектүү продукцияны өстүрүүгө мүмкүнчүлүк берет.
Импортту алмаштыруу - дагы бир маанилүү аспект. Мурда биз Кытайдан 60 000 тонна тоок этин импорттогонбуз. Бүгүнкү күндө ички өндүрүштүн өсүшүнүн аркасында импорт көлөмү 10 000 тоннага азайды. Биз жыл сайын бул сатып алууларды 5-10 миң тоннага азайтууну пландап жатабыз, бул жергиликтүү өндүрүштүн продукциясы менен ички рынокту толук камсыздоого мүмкүндүк берет.
- Тоок эти социалдык продукт болуп саналат. Бул анын баасы арзан болушу керек дегенди билдиреби?
- Ооба, биз тоок этинин баасы 250 сомдон ашпашы керек деген максатты көздөп жатабыз. Бүгүнкү күндө ден соолукка пайдалуу тамактанууга жана ак этке кызыгуу өсүүдө. Рынокто сунуштун көбөйүшү бааларды төмөндөтүү жана туруктуу кармоодо негизги роль ойнойт.
- Колдоо чаралары, кредиттер жана жем менен жардам берүү чоң компанияларга гана же ошондой эле чакан өндүрүүчүлөргө жана кооперативдерге да жеткиликтүү болобу? Мисалы, ярмаркада катышкан жөнөкөй дыйкандарга?
- Бул чаралар бардык адамдар үчүн, анын ичинде чоң ишканалар менен кичи айыл чарба өндүрүүчүлөр үчүн арналган.
