2026-жылдын 6-февралынан баштап коомдук талкууга «Кыргыз Республикасынын Эмгек кодексине өзгөртүү киргизүү жөнүндө» мыйзам долбоору чыгарылды. Жогорку Кенештин депутаты Гульнара Акимбаева бул сунуштун инициатору болду.
Бул документти иштеп чыгуунун негизги максаты эмгек акыны индексациялоо механизмин мыйзамдык деңгээлде орнотуу болуп саналат, бул анын чыныгы сатып алуу жөндөмдүүлүгүн сактоого мүмкүндүк берет. Долбоордо бюджеттик эмес уюмдарда эмгек акыларды индексациялоо үчүн бирдиктүү укуктук нормаларды киргизүү сунушталууда.
Кыргыз Республикасынын Конституциясы ар бир адамдын эмгек кылуу жана татыктуу маяна алуу укугун кепилдейт. Бирок, 2025-жылы кабыл алынган жаңы Эмгек кодексинин редакциясында эмгек акыны индексациялоону милдеттүү түрдө эске алуу жок, бул инициатива авторлорунун пикири боюнча, эмгекчилердин корголушун төмөндөтөт.
Мыйзам долбоорунун түшүндүрмө жазуусунда макроэкономикалык маалыматтар берилген. Мисалы, өлкөнүн жалпы ички өнүмү 2018-жылы 550,4 миллиард сомдон 2024-жылы 1 трлн 454,3 миллиард сомго чейин өскөн. Ошол эле учурда, 2014-жылдан 2024-жылга чейинки мезгилде керектөө бааларынын индекси 68,2%га жогорулаган, бул жарандардын сатып алуу жөндөмдүүлүгүнө терс таасирин тийгизген.
Мыйзам долбоору эмгек акыларды керектөө бааларынын өсүшүнө жараша индексациялоо боюнча 91-беренеге толуктоо киргизүүнү сунуштайт. Атап айтканда, төмөнкүлөр сунушталууда:
- бюджеттик уюмдарда индексация учурдагы мыйзамга ылайык жүргүзүлөт;
- бюджеттик эмес уюмдарда индексациянын тартиби жана мезгилдүүлүгү жамааттык келишимдер же жумуш берүүчүнүн жергиликтүү актылары менен аныкталат.
Мыйзам долбоорунун инициатору индексация механизмин киргизүү инфляция шартында кызматкерлердин кирешелерин коргоо боюнча мамлекеттик кепилдиктерди күчөтөт жана жарандардын социалдык корголушунун деңгээлин жогорулатат деп эсептейт.
