БУУнун Наркотиктер жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгынын (УНП) эксперттеринин маалыматы боюнча, мыйзамсыз калдыктар соодасы жылына $18 миллиардга чейин пайда алып келет. Бул жыйынтык уюмдун акыркы отчетунда берилген.
Документте беш негизги калдыктар түрлөрүнүн анализи келтирилген: электрондук жана электрдик (e-waste), пластик, эски транспорт каражаттары жана кыймылдаткычтар, металлдык жана металл камтыган, ошондой эле аралаш калдыктар.
Мыйзамсыз калдыктар жүгүртүүсү айлана-чөйрөгө олуттуу зыян келтирип, жерди жана ичүүчү сууну кооптуу токсикалык заттар менен булгап, калктын ден соолугуна коркунуч туудурат.
Отчет ошондой эле мыйзамсыз калдыктар жүгүртүүсүнө тартылган кылмыштуу топтордун жана компаниялардын ишмердүүлүгүн изилдейт, бул ишти көзөмөлдөө өтө жетишсиз экенин белгилейт. Мыйзамдагы бар болгон боштуктар жана укук коргоо органдарынын чектелген ыйгарым укуктары кылмышкерлерге өз ишмердүүлүгүн улантууга, жазасыз калууга жана чоң киреше алууга мүмкүнчүлүк берет.
Докладдын маалыматына ылайык, кылмыштуу топтор калдыктар тармагында глобалдык деңгээлде ишмердүүлүк жүргүзүшөт — жергиликтүү масштабдан континент аралык трафикке чейин. Корпорациялар да бул мыйзамсыз бизнеске активдүү катышат: алардын кээ бирлери нормативдик талаптарды эске албайт, башкалары мыйзамсыз кызматтарды атайын төлөшөт, ал эми үчүнчүлөрү легалдуу жана мыйзамсыз ишмердүүлүктү айкалыштырат. Анализ уюшкан кылмыштуу топтор менен компаниялар коррупцияны мыйзамсыз калдыктарды легалдуу агымдардын арасында жашыруу үчүн колдонорун, текшерүүлөрдү алдамчы схемалар менен, документтерди жасалмалоо, талап-тоноо, уурдоо жана акчаны жуу аркылуу айланып өтөрүн көрсөтөт», — деп белгиленет отчетто.
Изилдөөгө ылайык, мыйзамсыз калдыктар жүгүртүүсү үчүн жазалар көбүнчө маанилүү эмес, ал эми бул ишмердүүлүктөн алынган пайда өтө жогору болушу мүмкүн. Мындан тышкары, токсикалык калдыктарды мыйзамсыз көмүү наркы легалдуу утилдештирүүдөн кыйла төмөн, бул кылмышкерлер үчүн кошумча финансылык стимулдарды түзөт.
