Алманбет Зайиров, 42 жашта, кесиби боюнча мугалим. Бирок, окуу жайдын дубалдарынан тышкары, ал парноо искусствосунун устаты катары таанылган, ал жөнөкөй баняга барууну ыйык тазалоо обрядына айландыруу жөндөмүнө ээ.
Баняга болгон кызыгуу аны маркум досу, белгилүү спортчу Осмоналы Караевден алган. Так ушул Осмоналы Алманбети парды баалоону, идеалдуу тазалыкты сактоону жана бул процесстин философиясын үйрөткөн. «Алгач мен жөн гана эшикти кармап турчумун, кийинчерээк жогорку полкалардагы ысыкты көтөрүүгө кириштим. Ал чарчаганда, мен аны алмаштырып турчумун. 2009-жылдан бери биз баняда көп убакыт өткөрчүбүз», - деп бөлүшөт ал.
Зайировдун пикири боюнча, Ошто пардын маданияты башка жерлерге караганда кыйла жогору. Процесс келген коноктордун алдында жайды жаркыратып тазалоодон башталат.
Ош облусунда баняларда өзүнүн жашыруун иерархиясы жана этикети түзүлгөн:
- Ысыктык катмары. Пар 3-4 деңгээлге бөлүнөт. Ар бир адам өзүнүн ден соолугуна ылайык бийиктикти тандайт. Эгер ыңгайсыздык болсо, төмөн түшүү — уят эмес, акылдуу.
- Парщиктин авторитети. Коноктор устаттын көрсөтмөлөрүнө каршы чыкпастан баш ийишет. Ош шаарында пар устаты жөн гана кызматкер эмес, бүт процессин уюштуруучу.
- Пар — ырахат, жазалоо эмес. «Кээ бирлери чоң көлөмдө суу төгүшүп, адамдарды күйгүзүшөт, ошол эле учурда өздөрү муздак сууну алып жүрүшөт, ысып кетпеш үчүн. Бул туура эмес. Пар ырахат алып келиши керек, азап эмес», - деп белгилейт Зайиров.
Алманбет өзүн дарыгер деп эсептебейт, бирок топтолгон тажрыйбасы менен бөлүшөт. Анын ыкмасы акырындык менен жүргүзүлөт. Ал сууну «граммдап» берет, адамдардын санына жана алардын абалына жараша. Анын пикири боюнча, ысык терини күйгүзбөшү керек, ал «сөөктөргө чейин кириши» керек.
Алгачкы этап: буттар үчүн сууну төмөндөн берүү.
Экинчи жана үчүнчү этаптар: парды акырындык менен көбөйтүү.
Аба агымы: жумшак, кысып турган кыймылдар, пар «денеге сиңиши» үчүн.
Пардан кийин муздак сууга чумкуу керекпи, деген талкуу ачык бойдон калууда. Алманбет эки дарыгердин бул тема боюнча баняда талашканын эскерет. Кардиолог ошол учурда: «Эгер ден соолук мүмкүнчүлүк берсе — дароо, башыңыз менен секириңиз. 30-60 секунд муздакта болуу тромбооздун тобокелдигин азайтат», - деп кеңеш берген. Бирок устат эскертет: баня медициналык текшерүү эмес. Ар бир адам өз чектерин сезиши керек жана эгер өзүн жаман сезсе, башкаларга тоскоол болбошу керек.
«Парщикти» көчөдөн оңой тааныйт, бул ага күнүмдүк иштеринде жардам берет, бирок ал өз бизнесин ачууну кыялданат. Анын планы — Кен-Сай массивинин аймагында 10-15 адамга ылайыктуу конок үйүн куруу, анда улуттук ашкананын жана туура банянын салттары бириктирилет.
Алманбет Зайировдун айтымында, парна (буукана) — бул «ким узакка турушу мүмкүн» деген атаандаштык эмес, моралдык жана физикалык жаңылануу үчүн орун. «Баня — бул атаандаштык жөнүндө эмес. Бул тазалык, маданият жана ички тынчтык жөнүндө», - деп билдирет ал.
