Аялдар эркектерге караганда болгону 64% укукка ээ.Жакында жарыяланган БУУнун башкы катчысынын отчетунда дүйнөнүн жарымынан көбүндө зомбулук кылуу макулдуктун принципине негизделген кылмыш катары таанылбайт, бул аялдар зомбулукка кабылып, мыйзамдын аны тааныбай турганын билдирет.
75% өлкөлөрдө кыздар дагы эле мыйзамдын негизинде күч менен күйөөгө берилүүгө дуушар болушат. Мындан тышкары, 44% өлкөлөрдө бирдей баадагы эмгек үчүн теңдик менен төлөм талап кылынбайт, бул аялдардын ошол эле жумуш үчүн аз айлык алышына алып келет.
Сима Бахус, "БУУ-аялдар" уюмунун аткаруучу директору, мындай деди: "Аялдарга жана кыздарга сот адилеттиги берилбегенде, бул оор зыян келтирет. Жамаатка болгон ишенимди, бийликтин легитимдүүлүгүн жана мыйзамдын үстөмдүгүн жок кылат. Өзүнүн калкынын жарымын коргобогон система адилеттүү деп эсептелбейт".
Дүйнөлүк деңгээлде аялдар жана кыздардын укуктарын бузуу учурлары көбөйүүдө — соттордо, интернетте жана конфликттик аймактарда. Мыйзамдар көп учурда аялдар жана кыздардын эркиндигин чектөө үчүн өзгөртүлөт, зомбулуктарды жазасыз калтырууга мүмкүндүк берет.Отчетто ошондой эле технологиялардын өсүшү менен аялдарга каршы санарип зомбулуктун да көбөйүп жатканы белгиленет. Конфликттик шарттарда зомбулук кылуу согуштун куралы катары уланууда, жана акыркы эки жылда катталган сексуалдык зомбулук учурлары 87%га өскөн.
Бирок, кыйын кырдаалга карабастан, отчет прогресстин мүмкүн экенин көрсөтөт: 87% өлкөлөр үй-бүлөлүк зомбулукка каршы мыйзамдарды кабыл алышты, ал эми акыркы он жылда 40тан ашык өлкө аялдар жана кыздардын укуктарын коргоо боюнча конституциялык кепилдиктерди күчөттү.
Ошентсе да, БУУнун өкүлдөрү белгилегендей, жалгыз мыйзамдар жетишсиз. Дискриминациялык социалдык нормалар, стигматизация жана коомдун басымы курмандыктарды үнсүз калууга мажбурлайт, бул сот адилеттигине жетүүнү кыйындатат жана эң оор зомбулук формалары, анын ичинде фемицид, жазасыз калууга мүмкүндүк берет.
Эл аралык аялдар күнүнө карата "БУУ-аялдар" жазасыздыкты токтотууга жана мыйзамдын үстөмдүгүн жана теңдикти камсыз кылууга чакырат — юридикалык чөйрөдө гана эмес, күнүмдүк жашоодо да.
9-марттан 19-мартка чейин өтө турган Аялдардын абалы боюнча комиссиянын жыйыны дискриминация маселелерин талкуулоо үчүн уникалдуу платформа сунуштайт.
Сима Бахус баса белгиледи: "Азыркы учурда өз укуктарыбызды билдирүү жана адилеттик үчүн аракет кылуу убактысы келди — ар бир аял жана кыз коопсуз болушу жана тең укуктуу жашоосу үчүн".
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: "БУУ-аялдар" / Р. Браун (2017-жылы Нью-Йорктогу аялдардын укуктарын колдоо демонстрациясы).
