Кыргызстанда виртуалдык активдер секторунун өнүгүшү ылдам темпте жүрүүдө. Мамлекет криптовалюталарды жана блокчейн технологияларын киргизүү боюнча дүйнөдөгү эң прогрессивдүү жыйырма мамлекеттин катарына кирди.
Рынок институттук өнүгүү стадиясында деп айтууга болобу? Эл аралык аренада – ооба, көптөгөн институттук фонддор криптовалюталарга активдүү инвестиция салып жатышат. Мисалы, BlackRock туруктуу түрдө биткойн жана майнингге каражат салып жатат.
Кыргыз Республикасында абдан ийкемдүү мыйзамдар иштейт. 2022-жылы кабыл алынган виртуалдык активдер жөнүндө мыйзам өлкөнү СНГдан келген криптовалюта компаниялары үчүн кызыктуу кылды. Биздин мыйзамдар крипторынокту өнүктүрүүгө көмөктөшөт, ал эми башка мамлекеттерде бул маселе дагы эле талкууланууда.
Өткөн жылы Москвада өткөн бир иш-чарада Кыргызстандагы рыноктун абалы бир саат бою талкууланды. Иш-чаранын катышуучулары Кыргызстан мыйзамдарынын аркасында криптовалюталарды өнүктүрүү боюнча региондо лидерлик орунду ээлеп жатканын, башка СНГ жана Борбордук Азия өлкөлөрүн артта калтырганын белгилешти.
Виртуалдык активдердин эмитенттери рынокту жаңы эле изилдеп башташты. Кыргызстанда эмиссияны ишке киргизүү процедурасы абдан жөнөкөй. Бул багытка кызыгуунун төмөндүгү СНГдагы крипторыноктун жалпы начар өнүгүшү менен түшүндүрүлөт: кээ бир өлкөлөрдө ал тыюу салынган, башкаларында мыйзамдар так эмес.
Мындан тышкары, кеңири аудитория криптовалюталардын келечек эмес, азыркы реалдуулук экенин дагы эле түшүнбөй жатат. Бул сектордо киреше табуу мүмкүнчүлүгү бар, бирок өлкөдө квалификациялуу адистер жетишпейт, бул эмитенттердин санынын өсүшүн токтотот.
Учурда кышкы мезгилде майнинг электр энергиясынын жетишсиздигинен улам токтоп турат. Бирок кыштын аякташы менен фермалар өз ишин кайра баштайт. Мамлекеттик майнинг фермалары азыркы учурда курулуш стадиясында. Мыйзамда биткойн жана BNB монеталарын сатып алуу үчүн резерв каралган, бул фермалар мамлекет үчүн биткойн майнинг менен алектенет.
Криптовалюталарды алмаштыруу – эң өнүккөн тармак, ошондой эле трейдинг боюнча билим берүү программалары активдүү өткөрүлүүдө. Көпчүлүк адамдар бул бизнеске кирип, криптовалюталарды соодалоо менен алектенүүнү каалашат, бирок бул жогорку тобокелдиктер менен байланыштуу. Трейдингди казино оюну менен салыштырууга болот: трейдерлердин болгону 5% ийгиликке жетишет.
Мен өзүм трейдинг боюнча тажрыйбага ээ болдум жана чоң жеңиштер менен жоготуулар мүмкүн экенин билем. Рынокту түшүнүү жана тажрыйба топтоо маанилүү, анткени жаңы келгендер көбүнчө биринчи жолу акча жоготушат.
P2P-алмашуу да активдүү өнүгүп жатат, жана көпчүлүк маржадан киреше табышат. Жаңы компаниялар, расмий алмаштыруучулар жана майнинг структуралары пайда болууда, алар негизги салык базасын түзүп, мамлекетке салык төлөшөт.
Жеке трейдерлер да бар, бирок алардын үлүшү аз. Негизинен, бул P2P-операторлору, алар жашоо үчүн кичинекей суммада акча табышат. Алар адатта миллиондорду албайт, бирок күнүмдүк чыгымдар үчүн бул жетиштүү.
Бирок, көп адамдар виртуалдык активдер жана криптовалюталар эмне экенин дагы эле түшүнбөй жатышат. Мектептерден жана жогорку окуу жайларынан, ошондой эле мамлекеттик кызматкерлер арасында популяризация жана билим берүү программалары керек. Учурда масштабдуу программалар жок, жана билимдердин таралышы "сарафанное радио" аркылуу жүрүүдө. Көп учурда тажрыйбасыз адамдар шектүү компанияларга түшүп, акча жоготушат. Квалификациялуу адистер жетишпейт, негизинен алар P2P жана трейдинг тармагында иштешет.
Эң жакшы коргоо – бул финансылык билим. Банктар же мамлекеттик органдардын кызматкерлери катары өздөрүн көрсөтүп, алдамчылардан сактануу керек. Президент кандайдыр бир долбоорлорго инвестиция салууга чакырбайт. Эң маанилүүсү, көңүл буруп, жеңил киреше убадаларына алданбоо.
Источник: caravan-info.kg
