Конституциялык сотко Кыргыз Республикасынын президенти тарабынан Конституцияны расмий түшүндүрүү зарылдыгы боюнча сунуш келип түштү.
Бул кайрылуу коомдук-саясий мейкиндикте жана эксперттер арасында активдүү талкуулар жүрүп жаткандыктан пайда болду, анын натыйжасында айрым конституциялык нормалар боюнча диаметралдык каршы түшүнүктөр пайда болду. Айрыкча, бул учурдагы президенттин ыйгарым укуктарын аткаруу мөөнөттөрү жана кезектеги же эрте президенттик шайлоолорду дайындоо тартиби тууралуу сөз болуп жатат.
Сунушта белгиленгендей, айрым эксперттер Кыргыз Республикасынын «Кыргыз Республикасынын Конституциясы жөнүндө» мыйзамынын 2021-жылдын 11-апрелинде референдумда кабыл алынган жоболору юридикалык кагылышмалар жаратып, Кыргыз Республикасынын Конституциясына (2010-жылдын 27-июнундагы мыйзамдын редакциясында) ылайык президенттик ыйгарым укуктардын башталышы жана узактыгы боюнча эки мааниде түшүндүрүүгө мүмкүнчүлүк берет деп белгилешет.
Сунушта юристтердин жана коомдук ишмерлердин ар түрдүү юридикалык пикирлери конституциялык-укуктук белгисиздиктин бар экенин көрсөтүп, бул мамлекеттик институттардын туруктуулугу жана легитимдүүлүгү үчүн критикалык мааниге ээ экендиги белгиленет.
Бул белгисиздик конституциялык түзүлүштүн негизги аспектилерин, мисалы, элдик бийлик принцибин, Конституциянын үстөмдүгүн, юридикалык аныктаманы, ошондой эле Конституцияга жана башка конституциялык мыйзамдарга ылайык шайлоолорду өткөрүү тартибин жана мөөнөттөрүн, Кыргыз Республикасынын жарандардын шайлоо укуктарын камтыйт.
Мындай түшүнбөстүктөрдүн жогорку коомдук сезимталдык шарттарында бийлик жана шайлоолор боюнча суроолорго байланыштуу саясий кагылышууга алып келиши, коомдун мамлекеттик органдарга болгон ишенимин начарлатышы, кабыл алынган чечимдердин легитимдүүлүк тобокелдиктерин жаратуусу жана социалдык чыңалуунун деңгээлин жогорулатышы мүмкүн. Ошондой эле, шайлоолорду жана референдумдарды даярдоо жана өткөрүү үчүн жооптуу органдардын аракеттери боюнча пикир келишпестиктердин пайда болушу коркунучу бар.
Конституциялык-укуктук белгисиздикти жоюу, Негизги мыйзамдын нормаларын произвольдуу түшүндүрүүдөн качуу, мүмкүн болгон конституциялык кризисти алдын алуу, конституциялык тартиптин туруктуулугун камсыз кылуу жана жарандардын мамлекеттик институттарга болгон ишенимин жогорулатуу максатында, Кыргыз Республикасынын президенти төмөнкүлөрдү расмий түшүндүрүүнү суранып жатат:
Расмий түшүндүрүү берүүнү:
— Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 67-беренесинин, 68-беренесинин 2-бөлүгүнүн экинчи абзацынын, 72-беренесинин 1-бөлүгүнүн (2021-жылдын 5-майындагы Кыргыз Республикасынын мыйзамынын редакциясында) тиешелүү нормалар менен байланышын;
— Кыргыз Республикасынын Президентинин кезектеги же эрте шайлоолорун өткөрүү тартиби жана мөөнөттөрү. Бул сунушту биринчи кезекте карап чыгууну. Конституциялык сот сунушту 17-февралда жазуу жүзүндө ылдамдатылган тартипте карап чыгуу пландалууда.
