Доктордун пикири боюнча, социалдык дезадаптация кооптуу белгилердин бири: окууда же жумушта натыйжалуулуктун төмөндөшү, байланышта кыйынчылыктар жана жалпы четтөө сезими.
Ал аялдар үчүн эки критикалык мезгилди белгилеп өттү, булар - энелик жана менопауза, бул мезгилдерде аялдар стресске көбүрөөк дуушар болушат.
Борис Ли ошондой эле Кыргызстандагы өзгөчөлүктөрдү белгиледи, анда аялдар көп учурда салттуу стереотиптердин басымына дуушар болушат. Алардын билим алуу жана карьерага болгон каалоосу үй-бүлөдөгү ролдорго байланышкан күтүүлөр менен чектелиши мүмкүн. Колдоо жоктугу жана күнүмдүк жашоонун бир калыптулугу эмоционалдык чарчоого алып келиши мүмкүн.
Аялдар мындай шарттарда колдоо, түшүнүү жана коопсуздук сезимин алышы маанилүү.
Зомбулук боюнча суроолорго жооп берип жатып, Борис Ли анын реакциясы абдан ар түрдүү болушу мүмкүн экенин баса белгиледи. "Эгер зомбулук күнүмдүк көрүнүшкө айланса, мисалы, зомбулукка кабылган балалык учурларда, үйрөнүлгөн жардамсыздык деп аталган көрүнүш пайда болот. Аял өз жашоосун өзгөртө албайт деп ишенүүгө баштайт", — деп түшүндүрдү психиатр.
Физикалык зомбулукка келсек, реакция өзүн коргоого аракет кылуудан, аял эмне кылыш керектигин билбеген абалга чейин өзгөрүп турат. "Психологиялык зомбулук, мисалы, коркутуулар жана кыйкырыктар сыяктуу, аялдар терең үмүтсүздүктү сезишет. Реакциялардын кечигип пайда болушу учурдагы реакциялардан айырмаланарын эске алуу маанилүү", — деп кошумчалады адис.
Кечиримсиз, зомбулукка кабылган көп аялдар коркутуулар жана үркүтүүлөрдүн алдында турушат. Зомбулук физикалык таасирден тышкары, финансыларды же ата-энелик укуктарды башкарууда да көрүнүшү мүмкүн. "Бул манипуляциянын бир түрү, аялга кетүүгө мүмкүнчүлүгү жок же коркутуулар бар экендиги айтылат", — деди Борис Ли.
Ал ошондой эле аялдардын өз көйгөйлөрүн ачык айтуудан коркуу сезимин белгиледи, анткени алар коомчулуктун жана жакындарынын сын-пикирлеринен коркушу мүмкүн.
Эгер зомбулукка шектенүү болсо, ачык диалогду орнотуу маанилүү, деди врач. Ситуацияны ишенчтүү адам же адис менен талкуулоо болуп жатканды жакшыраак түшүнүүгө жана зарыл чараларды көрүүгө жардам берет.
Позитивдүү нотада Борис Ли аялдардын медикаментоздук дарылоо үчүн гана эмес, консультациялар жана психологиялык колдоо үчүн да жардам сурап кайрылып жаткандарын белгиледи.
Адисти тандоодо квалификациянын болушуна жана текшерилген ыкмаларды колдонууга көңүл бурууну сунуштады, ошондой эле ылайыктуу адисти табуу убакытты талап кыларын эске алууга даяр болушу керек.
Башкы беттеги сүрөт иллюстрациялык: freepik.com.
