Жакында Biocontaminant журналына жарыяланган макала эркин жашаган амебдерден келип чыккан потенциалдуу коркунучка көңүл бурду. Бул аз белгилүү микроорганизмдер, суу жана топуракта жашаган, глобалдык ден соолук үчүн олуттуу коркунучка айлануусу мүмкүн, деп эскертет адистер.
Бул амебдердин кээ бирлери, адатта, көпчүлүк микробдор үчүн өлүмгө алып келүүчү шарттарда, жогорку температура жана хлор сыяктуу шарттарда аман калууга жөндөмдүү. Эң белгилүү өкүлү Naegleria fowleri, же "мээ жеген амеба", бул сейрек, бирок дээрлик ар дайым өлүмгө алып келүүчү инфекцияны жаратат. Инфекция суу сүзүү учурунда булганган суунун мурунга кириши менен пайда болот.
Изилдөөнүн башкы автору, Сунь Ятсен университетинин Лонгфэя Шуунун айтымында, бул организмдер башка микроорганизмдер аман калбай турган шарттарда жашай алышат, ошондуктан коркунуч туудурат. Алар коопсуз деп эсептелген суу камсыздоо системаларында болушу мүмкүн жана агрессивдүү дезинфекциялоочу каражаттарды көтөрө алышат.
Андан да олуттуу проблема - эркин жашаган амебдер патогендик бактериялар жана вирустар үчүн уктоочу жай катары кызмат кылышы мүмкүн, аларды дезинфекциядан коргоп, жайылышын жеңилдетет. Бул жөндөм "троян ат" эффектиндей иштейт, бул кооптуу микроорганизмдердин аман калуусуна жана ичүүчү суу системалары аркылуу жайылышына мүмкүндүк берет, ошондой эле антибиотиктерге туруктуулуктун өсүшүнө жардам берет.
Изилдөөлөргө ылайык, эркин жашаган амебдер климаттык өзгөрүүлөр, суу ресурстарынын абалы жана мониторингдин жетишсиздиги себептүү көбөйүп жатат. Глобалдык температуранын жогорулашы, алар мурда кездешпеген аймактарда жайылышын күчөтөт деп күтүлүүдө. Соңку жылдары бир нече өлкөлөрдө рекреациялык максатта суу колдонуу менен байланышкан оорулардын жайылышы катталды, бул коомдук кооптонууну жаратат.
Изилдөөнүн авторлору коомдук ден соолук, экологиялык изилдөөлөр жана суу ресурстарын башкаруу боюнча аракеттерди бириктирген "Бирдиктүү ден соолук" стратегиясын түзүүнү сунушташат. Инфекциялык коркунучтарды минималдаштыруу үчүн эпидемиологиялык мониторингдин жакшыртылган ыкмалары, так диагностикалык инструменттер жана заманбап суу тазалоо технологиялары керек.
Шу амебдер менен байланышкан маселелер медициналык же экологиялык чөйрөлөр менен чектелбестигин баса белгилейт. Бул эки тармактын кесилишинде турган маселелер, коомдук ден соолукту анын башынан эле коргоо үчүн комплексдүү чечимдерди талап кылат.
