Изилдөөдө алдын алууга мүмкүн болгон 30 коркунуч факторы, анын ичинде тамеки жана алкоголь колдонуу, ашыкча салмак, физикалык активдүүлүктүн жетишсиздиги, абанын булганышы, ультрафиолет нурлануусу жана ракка алып келүүчү микробдор менен байланышкан тогуз инфекция анализден өткөн, бул биринчи жолу каралып жатат.
Анализдин маалыматына ылайык, 2022-жылы 7,1 миллионго жакын катталган рак учурлары (жалпы санынан 37%) так ушул алдын алууга мүмкүн болгон факторлор менен байланышкан.
185 өлкөнү камтыган изилдөө тамеки рак оорусунун алдын алууга мүмкүн болгон негизги себеби экенин аныктады, ал жаңы учурлардын 15%ына жооп берет. Бул тизмеде экинчи орунда инфекциялар 10% менен, ал эми алкоголь үчүнчү орунда 3% менен турат.
Ошондой эле, рак оорусунун 50% га жакын учурлары, эркектер жана аялдар арасында, дүйнө жүзү боюнча, өпкө, ашказан жана жатыр мойну рактарынын алдын алууга мүмкүн болгон учурлары экендиги белгиленет.
Өпкө рагы көбүнчө тамеки тартуу жана абанын булганышы менен байланыштуу, ашказан рагы негизинен Helicobacter pylori инфекциясынан улам пайда болот, ал эми жатыр мойну рагы адам папиллома вирусу (АПВ) менен шартталган.
Изилдөө эркектер онкологиялык ооруларга аялдарга караганда кыйла көп кабылышарын көрсөткөн: жаңы рак учурларынын 45% эркектерге, 30% аялдарга туура келет. Эркектерде тамеки тартуу жаңы рак учурларынын болжол менен 23%ын түзөт, инфекциялар 9%ды, ал эми алкоголь 4%ды түзөт. Аялдар арасында инфекциялар жаңы учурлардын 11%ына байланыштуу, андан кийин тамеки тартуу (6%) жана ашыкча салмак (3%) турат.
Эл аралык рак изилдөө агенттигинин рак боюнча эпидемиологиялык көзөмөл бөлүмүнүн орун басары жана изилдөөнүн авторлорунун бири Изабель Сёрджоматарам: «Бул маанилүү изилдөө алдын алууга мүмкүн болгон рак учурларын кеңири анализдейт, инфекциялык себептерди жүрүм-турумдук жана экологиялык факторлор менен бирге биринчи жолу эске алат. Бул факторлорду жоюу онкологиялык оорулардын глобалдык жүгүн азайтуунун эң натыйжалуу стратегияларынын бири болуп саналат» - деди.
ДСУ изилдөөнүн жыйынтыктары профилактикалык стратегияларды иштеп чыгуу зарылдыгына көңүл бурат, алар өзгөчө шарттарды эске алууга тийиш. Бул тамеки тартууну көзөмөлдөө боюнча катуу чараларды, алкогольду пайдаланууну жөнгө салууну, канцерогендик инфекциялардан, мисалы, АПВ жана гепатит Вден вакцинациялоону, ошондой эле абанын сапатын жакшыртууну, коопсуз жумуш шарттарын түзүүнү жана ден-соолукка ылайык тамактанууну жана физикалык активдүүлүктү колдоону камтышы керек.
