Ассоциациянын билдирүүсүндө кант жана анын өндүрүмдөрү азык-түлүк коопсуздугу үчүн маанилүү экендиги белгиленет. Бул мамлекеттин фермерлерди жана кайра иштетүүчүлөрдү колдоого чоң каражат жумшап жаткандыгы менен карама-каршы келет, анткени салык жүктөмүнүн жогорулашы айыл чарба сырьесин кайра иштетүүнүн экономикалык жагымдуулугуна терс таасирин тийгизиши мүмкүн.
Компотторду, нектарды жана жемиш ичимдиктерин өндүрүү жергиликтүү фермерлерден сырьени сатып алууга көз каранды. Акциздердин жогорулоосу төмөнкү терс кесепеттерди жаратат:
- продукциянын өздүк баасынын жогорулашы;
- отечестволук өндүрүүчүлөрдүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүнүн төмөндөшү;
- сырьенин сатып алууларынын азайышы;
- фермердик чарбалардын кирешелеринин төмөндөшү;
- кайра иштетүүчү ишканалардын жүктөлүшүнүн төмөндөшү;
- региондордо жумуш орундардын кыскарышы.
Ошентип, керектөөнү азайтууга багытталган салык демилгеси айыл чарба экономикасына терс кесепеттерди алып келиши мүмкүн экендигин ассоциация эскертет.
Мындан тышкары, адистер салык жүгүн жогорулатуу жергиликтүү продукциянын баасын жогорулатат деп баса белгилешет.
«Кыргыз Республикасындагы рынок ачык, жана коңшу өлкөлөрдөн, мисалы, Афганистан, Казахстан, Өзбекстан жана Россиядан келген продукциялар активдүү түрдө бар. Соңку жылдарда соода тармактары жана коомдук тамактануу жайлары аркылуу тараган таттуу ичимдиктердин импорту жогорулаган. Эгерде отандык товарларга акциздер жогоруласа, керектөөчүлөр арзан импорттук альтернативаларды тандап алышы мүмкүн. Бул жергиликтүү өндүрүүчүлөр үчүн рыноктун үлүшүн жоготууга алып келиши мүмкүн. Натыйжада, салык чарасы элдин саламаттыгын жакшыртпастан, импорттук продукциянын пайдасына рынокту кайра бөлүштүрүүгө алып келиши мүмкүн», — деп айтылат кайрылууда.
Ошондой эле өндүрүүчүлөрдүн салык жүгүн азайтууга болгон аракеттери жасалма татымалдарга өтүүгө түрткү бериши мүмкүн экендиги жөнүндө суроо көтөрүлдү, бул элдин саламаттыгын жакшыртуу максаттарына дайым жооп бербейт.
Ассоциация өткөндө акциздердин кескин жогорулашы төмөнкүгө алып келгенин эске салды:
- жарым-жартылай мыйзамсыз жүгүртүүнүн өсүшү;
- контрабанда;
- эске алынбаган рыноктун үлүшүнүн жогорулашы.
Кайрылууда Кыргызстанда канттын мазмунун тез текшерүү жана туруктуу текшерүүлөр үчүн тиешелүү лабораториялык инфраструктура жок экени баса белгиленет.
Өндүрүүчүлөр жана кайра иштетүүчүлөр элдин саламаттыгын жакшыртуу боюнча идеяларды колдошот, бирок бул процесс билим берүү программаларын, маалыматтык кампанияларды, ден-соолукка пайдалуу тамактануу маданиятын түзүүнү жана физикалык активдүүлүктү өнүктүрүүнү камтыган комплексдүү жакындашууну талап кылат деп талап кылышат.
Фискалдык чаралар саясаттын бир аспабы катары каралышы керек, негизги жөнгө салуу ыкмасы эмес, деп жыйынтыкташты ассоциация.
Эскерте кетсек, учурда өлкөдө кант камтыган ичимдиктер үчүн 1 литрге 3 сом өлчөмүндө бирдиктүү акциз иштеп жатат, канттын мазмунунан көз каранды эмес. Жаңы демилге ичимдиктердеги канттын деңгээлине жараша акциздерди дифференциялоочу системага өтүүнү сунуштайт.
