Медиатор Айнура Баратова фермерлерге медиациянын традициялык соттук талаштарга салыштырмалуу артыкчылыктарын көрсөттү. Айыл жергесинде суу бөлүштүрүү, жер чектер же карыздар менен байланышкан узакка созулган конфликттер көп кездешет. Сот чечим чыгара алат, бирок анын аткарылышы кыйынчылыктарга учурашы мүмкүн, эгер коңшулар обидаланып калса. Медиация процесси конфликттердин негизги себептерин аныктоого мүмкүндүк берет. Мисал катары Айнура экс-судья Гулсары Зарипованын окуясын келтирди, анда эки айылдаш 12 жыл бою 10 миң сомдук карыз боюнча талашты чече алышкан эмес. Сотко кайрылгандан кийин, алар чечим таба алышкан жок, медиатор менен жолугушууда конфликттин себеби эски ушактар болгонун билишкен. Натыйжада аялдар инфляцияны эске алуу менен карызды кайтарып гана тим болбостон, мамилелерин да жакшыртышты.
Агроөнөр жай сектору үчүн медиация, биринчи кезекте, ресурстарды жана убакытты үнөмдөө дегенди билдирет. Фермерлер адвокаттарга акча коротпостон жана соттун чечимин жылдап күтпөстөн, конфликтти болгону 2-3 жолугушууда чечүүгө мүмкүнчүлүк алышат. Бул кредит алууну же кооперативдерди өнүктүрүүнү пландаган адамдар үчүн өзгөчө маанилүү, анткени эски юридикалык көйгөйлөр бизнес өнүгүүсүнө олуттуу тоскоол болушу мүмкүн. Медиация үй-бүлөлүк маселелерде да натыйжалуу иштейт: кесиптик арачылар жубайларга бири-бирин жакшыраак түшүнүүгө жардам бере алат, бул көп учурда ажырашууга эмес, үй-бүлөдө гармонияны калыбына келтирүүгө алып келет.
Мамлекет бул тармакты катуу көзөмөлдөп, жарандарды компетентсиз адистерден коргоону көздөп жатат. Эми медиатор болуу үчүн 25 жаштан жогору, окутуудан өткөн жана сертификат алган дипломдуу адистер гана болууга укуктуу, мамлекеттик кызматкерлерге бул кесипке кирүүгө тыюу салынат. Бардык медиаторлор этикалык нормаларды жана сапат стандарттарын сактоону көзөмөлдөгөн бирдиктүү Палатага бириктирилет. Реформа кеңири масштабда: өлкөгө кеминде миң сертификатталган адисти даярдоо керек. Жаңы системанын бардык деталдары жана реестрдин иштөө механизмдери 2026-жылдын 14-мартында пландалган медиаторлордун Конгрессинде талкууланат. Адистер сунушташат: доо арызын берүүдөн мурун кесиптик медиатор менен сүйлөшүүнү карап көрүү, бул сизге көп убакыт жана күчүн үнөмдөөгө жардам берет.
