Министрликтен билдиришкендей, мугалимдердин укуктарын коргоо учурда жетиштүү натыйжалуу жүргүзүлбөй жатат. Конфликттерди чечүүдө бирдиктүү мамиле жок, ал эми иштеп жаткан мыйзамдар педагогдорго керектүү коргоону камсыз кылбайт. Билим берүү тармагындагы кызматкерлерден жана коомдук уюмдардан жыйналган маалыматтарга ылайык, 66% мугалимдер окуучулар жана алардын үй-бүлөлөрүнүн тараптан куугунтук же зомбулукка кабылышкан, бул болсо күйүп кетүүгө жана кадрлардын жумуштан кетишине алып келет. Мектептер, өз кезегинде, бузгунчуларга таасир этүү үчүн ылайыктуу каражаттарга ээ эмес.
Башка маселелердин арасында педагогдор менен окуу жайларынын жетекчилиги ортосундагы конфликттер белгиленет, алар көп учурда тиешелүү иликтөөсүз жана далилдерди жыйноосуз чечилет, бул болсо эмгек мыйзамдарын бузуу болуп саналат.
Министрлик ошондой эле ашыкча бюрократия маселесине көңүл бурду. Мугалимдер ар кандай мекемелер үчүн 46га чейин отчет толтурууга мажбур болушат, анын ичинде саламаттык сактоо системасы жана жергиликтүү бийлик. Көптөгөн документтер кайталанат жана билим берүү процессине тиешеси жок.
Педагогдордун жүгүн жеңилдетүү максатында, министрлик алты түрдөгү отчетту жок кылды, документ жүгүртүүнүн 80%ын электрондук форматка өткөрдү, жазуу отчетторун тогузга чейин кыскартты жана санариптештирүү үчүн 31 форманы аныктады. Билим берүү министрлиги бул чаралар окуучулар менен иштөө үчүн убакытты бошотту, бирок керексиз документтерди талап кылууга чектөөлөрдү мыйзамдык жактан бекитүү зарыл экенин белгилешет.
Ошондой эле ар кандай органдар тарабынан мыйзамсыз текшерүүлөр жана талаптар, ошондой эле мугалимдерди алардын жумушуна тиешеси жок милдеттерге, мисалы, акча чогултуу, сатып алуулар жана чарбалык иштер менен алектенүүгө тартуу учурлары жөнүндө маалымат берилүүдө. Министрликтин пикири боюнча, бул бардык нерсе кесиптин имиджин начарлатат жана коррупциянын тобокелдиктерин жаратат.
Мыйзам долбоору төмөнкү үчүн жоопкерчиликти карайт:
- мугалимдерди алардын кесиптик ишмердүүлүгү менен байланышпаган иштерге тартуу;
- мыйзамда каралбаган маалымат жана отчет талап кылуу;
- мыйзамсыз текшерүүлөрдү өткөрүү;
- товарлар жана кызматтарды сатып алуу боюнча милдеттерди жүктөө;
- мугалимдердин негизги жумуш учурунда чет элдик иш-чараларга катышуусу.
***
2023-жылы Жогорку Кеңеш мугалимдерди кемсинтүү жана окуучулар тарабынан сыйлабастык көрсөтүү боюнча жазаларды караган мыйзам долбоорун талкуулаганын эске салуу керек. Башында ата-энелерди же камкорчуларды 2 миң сомго чейин айыппул салуу менен жазалоо пландаштырылган, ал эми кайталанган мыйзам бузуулар үчүн 5 миң сомго же беш күнгө чейин камакка алуу каралган. Бирок ата-энелердин терс реакциясынан кийин эскертүүлөр менен чектелүү чечими кабыл алынды.
