Дарыгердин айтымында, Ат-Баши районунда хроникалык өпкө ооруларынын жогорку деңгээли байкалууда. Бул жогорку тоолуу аймакта температура жана атмосфералык басымдын кескин өзгөрүүлөрү адатка айлангандыгы менен түшүндүрүлөт. Кыштын башталышы менен бронхит жана пневмония учурларынын көбөйүшү, ошондой эле хроникалык респиратордук оорулардын күчөшү байкалат.
«Суук түшкөндө суук тийген оорулардын саны көбөйөт. Негизги факторлор — бул муздакка туруштук бере албаган кийимдер, туура эмес тандалган кийим жана үйлөрдө жылуулуктун жетишсиздиги, бул оорулардын күчөшүнө алып келет», - деп белгиледи Рахманова.
Мындан тышкары, жогорку тоолордо жашоо жүрөк-кан тамыр ооруларынын өсүшүнө да түрткү берет, алардын арасында артериялык гипертензия алдыңкы орунда. Кислороддун жетишсиздиги жана басымдын өзгөрүүлөрү жүрөк үчүн кошумча жүк алып келип, кан тамырларынын абалына терс таасирин тийгизет.
Саламаттык сактоо министрлигинин «Саламат жүрөк» («Ден соо жүрөк») программасынын алкагында райондо жүрөк-кан тамыр ооруларынын алдын алуу, эрте аныктоо жана асқынуулардын алдын алуу боюнча иш-чаралар өткөрүлүүдө.
«Эң биринчи, тамеки тартуудан баш тартуу керек. Никотин өпкөнүн жана жүрөктүн кан тамырларын кысат, кан айланууну бузат, артериялык басымды жогорулатат жана инфаркт менен инсульттун тобокелдигин кыйла жогорулатат», - деп түшүндүрдү ал.
Туура эмес тамактануу дагы бир олуттуу проблема болуп калууда. Дарыгердин маалыматы боюнча, көптөгөн жашоочулар ундан жасалган азыктарга жана картошкага ашыкча кызыгышат, аларды сиңирүү кыйын. Тамактангандан кийин дароо уктоого көнүү ашказандын иштешин начарлатат, ал эми физикалык активдүүлүктүн жетишсиздиги ашыкча салмакка жана артериялык басымдын жогорулашына алып келет.
«Нормалдуу басым 120/80 чегинде эсептелет, бирок кээ бир бейтаптарда көрсөткүчтөр 200дөн ашат. Бул олуттуу кооптуулук туудрат. Көп учурда себептери дары-дармектерди туура эмес кабыл алуу же дарылоодон өз алдынча баш тартуу болуп, бул абалдын кескин начарлашына алып келет», - деп кошумчалады дарыгер.
Рахманова кандагы канттын деңгээлин туруктуу көзөмөлдөөнүн маанилүүлүгүнө көңүл бурду. Нормалдуу көрсөткүчтөр 3,3–5,5 ммоль/л түзөт. Көп адамдар канттын жогорулаган деңгээлинен узак убакыт бою кабарсыз болушат, ал эми диабет кан тамырларына зыян келтирип, бөйрөктөрдүн, көздүн жана жүрөктүн ооруларына алып келиши мүмкүн.
Адис ошондой эле холестериндин деңгээлин көзөмөлдөөнүн маанилүүлүгүн белгиледи, ал 4 ммоль/л ашпашы керек. Жирдүү тамактардын жана эттин ашыкча керектелиши холестериндик бляшкалардын пайда болушуна алып келиши мүмкүн, бул инсульт жана инфарктка алып келет.
Уктун ичинде дем алуу бузулуулары дагы өзгөчө маселе болуп калууда. Ашыкча салмагы бар адамдарда түнкү апноэ — дем алуунун убактылуу токтоп калуусу пайда болушу мүмкүн, бул атайын дарылоону талап кылат. Медициналык жардамсыз бул абал өмүргө кооптуу болушу мүмкүн.
Дарыгерлер тамеки тартуудан баш тартууну, рационго көңүл бурууну, ашыкча салмактан качууну, таза абада көбүрөөк сейилдөөнү жана канттын керектелишин азайтууну сунушташат. Гипотензивдик дары-дармектерди дарыгердин көрсөтмөсү боюнча — туруктуу, таң эрте жана кечинде кабыл алуу керек.
Рахманова ошондой эле туура тамактануу боюнча кеңештер берди. Эт бульондорун чектелген өлчөмдө жана майсыз түрдө колдонуу керек. Рациондо жашылчалар, жемиштер, ботко жана данды тамактар көбүрөөк болушу керек. Омега-3 май кислоталарына бай балыкты көбүрөөк жеп, этти чектүү колдонуу пайдалуу. Эт тамактарынан кийин 30 мүнөт бою чай ичпөө сунушталат, анткени ал темирдин сиңишине тоскоол болот.
Ошондой эле дарыгер 18:00дөн кийин оор тамактардан качууну сунуштайт. Эгер кечинде ачка болсо, бир стакан кефир же бир алма жеп алуу жетиштүү.
Акырында, адис физикалык активдүүлүктүн маанилүүлүгүн белгиледи. Күнүнө кеминде 30 мүнөт ылдам басуу кан айланууну жакшыртууга, басымды төмөндөтүүгө жана жалпы ден соолук абалына оң таасирин тийгизет.
